Yaklaşık iki buçuk yıl süren bir araştırma süreci ve yüzü aşkın söyleşinin ardından ortaya çıkan Taştan Düş Yaratmak, sanat, mekân ve bellek ilişkisini odağına alan beş kitaplık kapsamlı bir seri olarak okurla buluşuyor.
Varlık dergisindeki nitelikli söyleşileriyle tanınan yazar ve araştırmacı Fatma Berber, sanat, edebiyat, şehir ve bellek ekseninde sürdürdüğü çalışmalarını yeni bir projede buluşturuyor. Kültürel hafıza, mekân ve insan hikâyeleri üzerine yoğunlaşan Berber’in yayımlanmış eserleri arasında Bir Porsiyon Sanat ve Dokuz Huzursuzla Fütürizm bulunuyor.
Yazar ve araştırmacı Fatma Berber tarafından hazırlanan seri, edebiyat, müzik, resim, sinema ve şehir başlıklarından oluşan beş kitap aracılığıyla şehirlerin görünmeyen hafızasını araştırıyor. Resmî tarihin merkezinde yer alan anlatılar yerine; gündelik hayatın içinde kaybolan seslere, görünmeyen insanlara, unutulmuş mekânlara ve tarihin kıyısında kalmış hikâyelere yöneliyor.
Bir şehri gerçekten neyin oluşturduğu sorusundan hareket eden Taştan Düş Yaratmak, şehirleri yalnızca mimari yapılardan veya tarihsel olaylardan oluşan alanlar olarak değil; duyguların, kayıpların, karşılaşmaların, göçlerin, seslerin ve kişisel hikâyelerin biriktiği canlı hafıza katmanları olarak ele alıyor.
Seri boyunca Tokatlıyan Otel’den Galata Kulesi’ne, Botter Apartmanı’ndan Akün Sineması’na, Ulus’tan Anafartalar Caddesi’ne uzanan pek çok mekân yeniden okunuyor. Ancak bu okuma, klasik kent tarihi çalışmalarından farklı olarak kurmaca anlatılar, kişisel hafızalar, sanat eserleri ve disiplinlerarası düşünce alanları üzerinden gerçekleşiyor.
YÜZÜ AŞKIN SÖYLEŞİDEN OLUŞAN DEV BİR HAFIZA ARŞİVİ
Ocak 2024 ile Mart 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen yaklaşık yüz söyleşi, projenin omurgasını oluşturuyor. Seride; sanat, edebiyat, mimarlık, müzik, sinema ve çağdaş sanat alanlarından ulusal ve uluslararası ölçekte önemli isimler yer alıyor.
Georgi Gospodinov, Shirin Neshat, Refik Anadol, Murat Belge, Yeşim Ustaoğlu, Bejan Matur, Tanıl Bora, Uğur Tanyeli, Devrim Erbil, İnci Eviner gibi isimlerin yanı sıra çok sayıda sanatçı, araştırmacı ve düşünür; hafıza, sanat ve mekân ilişkisini kendi perspektiflerinden değerlendiriyor.
KİTAPTAN DAHA FAZLASI
Taştan Düş Yaratmak yalnızca okunacak bir kitap serisi değil; aynı zamanda deneyimlenecek bir hafıza alanı olarak tasarlandı.
Kitaplarda yer alan QR kodlar aracılığıyla okurlar, döneme ait müziklere, özel hazırlanmış Spotify listelerine, arşiv videolarına, dijital içeriklere ve yapay zekâ destekli deneysel çalışmalara ulaşabiliyor. Böylece metin, ses, görüntü ve dijital deneyim bir araya gelerek çok katmanlı bir okuma deneyimi yaratıyor.
BEŞ KİTAP, TEK BÜYÜK SORU
Serinin ilk kitabı Taştan Düş Yaratmak: Edebiyat, anlatı ile şehir arasındaki ilişkiye odaklanıyor, devamında gelen Müzik, şehirlerin işitsel hafızasını; Resim, görsel belleğin katmanlarını; Sinema, görüntünün ve zamanın hafızadaki izlerini; Şehir ise bütün bu tartışmaları bir araya getirerek mekânı, göçü, kaybı, dönüşümü ve dijital çağın yeni bellek biçimlerini ele alıyor. Her kitap farklı bir sanat dalından yola çıksa da aynı soruya geri dönüyor: Bir şehir nasıl hatırlar?
HATIRLAMANIN YENİ BİR BİÇİMİ
Anıların, görüntülerin ve deneyimlerin hiç olmadığı kadar hızlı tüketildiği günümüzde Taştan Düş Yaratmak, geçmişe duyulan nostaljiyi değil; hatırlamanın, unutmanın ve yeniden anlamlandırmanın imkânlarını araştırıyor.
Tamamlanmış bir harita sunmuyor. Bunun yerine okuru kendi hafıza mekânlarını keşfetmeye çağıran açık uçlu bir atlas öneriyor.
Çünkü bazen bir dönemi anlamanın yolu büyük kahramanlara değil, o dönemde yaşamış sıradan insanların gündelik hayatlarına bakmaktan geçiyor.
Ve belki de bellek, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Mimar Sinan için söylediği gibi, gerçekten de:
“Susan taşa düş katmak.”
