Babama…

Yazın damlarda cibinlik altında uyumaya hazırlanırken birden yan komşulardan birinin feryadı geceyi yırtardı. “Yılan var, çabuk gelin komşular!” diye… Bu feryat üzerine babam bir hışımla çıkardı cibinliğin altından çizgili pijamasının üstüne bıraktığı askılı kollu beyaz fanilasıyla, ben ardından fırlardım, kardeşlerim de benim peşimden… Annemi duyan kim… Gittiğimizde görürdük babamızın seslerden, etraftaki insanlardan kaçmaya çalışan zavallı bir yılanı kuyruğundan tuttuğu gibi girmek istediği delikten çıkardığını, önce etrafına toplanan komşularımızdan ve adeta yılan sözcüğünden bile korkan bakkal Hüseyin amcaya şöyle bir salladıktan sonra ta uzaktaki boş araziye attığını…

Babamdan kendisiyle ilgili pek çok hikâye dinlemiştik. Ama hiçbiri onun yılan avcılığı kadar etkilememişti en azından beni.

Mudanya’da iki buçuk yıl askerlik yapmıştı.

Fırıncıymış. Kayık biçimindeki kepi, uzun saçı ve incecik bıyığı tuhafımıza giderdi. Kepi dışındaki giysisi sivildi. Sorduğumuz zaman, o zaman öyleydi, saçlı sakallılar bile vardı, derdi. Anlatırken fotoğraflarını da gösterirdi bize. Tüm fotoğraflarının ortak özelliği sol bileğindeki kol saatini göstermesiydi.

Fırın işçisi olduğundan küçük bir maaşı da varmış. Maaşını biriktirmiş almış o saati. Öldüğü güne kadar da defalarca kemerini değiştirip terden dolayı sık sık bozulduğu hâlde tamir ettirdiği saatini kolundan hiç çıkarmamıştı. Biz, babamın kol saatli fotoğraflarını gördüğümüzde birbirimize bakardık, gülerdik kardeşlerimle. Babam da biraz bozulurdu tabii ki. Ciddileşirdi. Çok önemli bir konu anlatıyormuş gibi, o zaman için varsıllar da bile yok, iyi bir silah parası vererek aldım bu saati ben, derdi. Onun dediğinin bir anlamı yoktu o zaman bizim için.

Çok trafik kazası geçirdiğini, hepsinden de kıl payı kurtulduğunu uzun uzun anlatırdı. İnanalım diye de gömleğini yukarı kaldırır göğsünde ve sırtındaki kaza izlerini gösterirdi, Kıbrıs Savaşı’nda birkaç kez yaralandığından dinleyecek birilerini bulduğunda her seferinde başka başka yaralanma hikâyeler anlatan komşumuz Abbas amca gibi böbürlenerek. İzlerin kazalardan mı yoksa başka bir şeyden mi olduğunu bilemezdik tabii ki küçükken. Yalnız, dedemlerde toplandığımız özel günlerde amcalar da babamın geçirdiği onca kazadan söz edince yalan olmadığını, izlerin de o kazalardan kaldığını anlardık. Bu kazalara eklenen son kaza ise babamın duyan kulaklarını ondan aldı ve böylece sesleri doğal kulaklarıyla değil yapay kulak dediğimiz kulaklıklarla duymaya başladı. Onları kullanmaktan hep nefret etti ama aradan zaman geçtikçe yapay kulaklarını kanıksadı babam.

Sonra kış aylarında bazen karda nöbet de tuttuğunu, birinde donmak üzereyken kendisine saldıran birkaç çoban köpeğiyle boğuşmak zorunda kaldığını ve o boyu kadar karın içinde zalim köpeklerle nasıl dövüştüğünü, hatta birini öldürmek zorunda kaldığını da anlatırdı. Bir insanı öldürmüş gibi de kahrolurdu anlatırken, o köpeği öldürüşünü… Bir seferinde de boğulacak gibi olmuştu gözlerimizin önünde, o köpekten söz ederken. Çünkü babam yılan dışındaki tüm hayvanları, insanları sevdiği kadar severdi.

Önceleri babamın bunları abarttığını düşünür, inanmazdım. Ama ondan tekrar tekrar dinlemek de hoşuma giderdi. Abartmazdı, daha yeni yaşamış gibi aynı heyecanla anlatırdı ve heyecanını, kaygısını, zorda kalışını sesinin ve dilinden düşen sözcüklerin büyüsüyle bize de yaşatırdı. İyi anlatırdı çünkü. Annem kadar büyüleyemezdi bizi ama yine de dinletirdi kendisini.

Aradan zaman geçip onun yılanları yakalayıp etkisizleştirdiğini görünce babamın hiç de abartmadığını anladım. Onun hakkında olumsuz düşündüğüm için zaman zaman kendimden de utandım.

Bana bu işi nasıl yapılacağını öğretmesini ya da nasıl yaptığını söylemesini aklımdan bile geçirmezdim. Çünkü yılanlardan öylesine korkardım ki… Yılan sözcüğü bile beni ürpertir her zaman. Ömrünün sonuna doğru gördüğüm zamanlarda uzağa dalıp giden gözlerinden anlardım içine konuştuğunu. Yine de öteden beri içimi kemiren ve büyüyüp beni ele geçiren sorunun yanıtını almak istedim babamdan.

Olmadı, onun yılanları niçin sevmediğini hiç öğrenemedim. Ne annem, ne kardeşleri ne de arkadaşları biliyordu yılanları niçin sevmediğini… Bir süre önceki ziyaretimde annem benim çocukluğumu, daha doğrusu üç dört yaşlarındaki beni anlatırken şöyle bir şeyden söz etmişti:

Evin etrafında yakalayabildiğim elöpenleri ya da kurbağaları, çekirgeleri ceplerime koyarmışım. Onları eve getirirmişim. Cebimden çıkarıp evdekilere gösterirmişim. Hiç mi hiç anımsayamadığım bu anılarım elbette ki abartı değil belki ama yine de onları elimde, cebimde düşünmek ürpertir beni bugün bile.

Yalnız büyük amcamdan öğrendiğime göre, kendileri çocukken etrafta yılanlar öylesine çokmuş ki yemek kaplarından, cibinlik altlarından, tavanlardan bile sarkarmış yılanlar. Bu yüzden evlerin etrafına kükürt dökerlermiş. Kükürdün daha çok akrepleri uzaklaştırmak için kullanıldığını kısa dönem askerlik yaptığım Menemen’deki sac hangardan yatakhanemizin etrafına döktüğümüzden de biliyorum. Yine de gecenin bir yerinde erlerden biri yandım diye feryat ederdi. Arkadaşları onu karga tulumba revire götürürdü. Yani demem o ki pek çözüm olmazdı kükürt tozu akreplere de.

İnanmazlarmış kükürdün yılanları uzaklaştırdığına ama yine de dökerlermiş onu tedbir amaçlı. Ama babam nerde bir yılan görse üstüne gidermiş çocukken de, ya başını sopayla ezermiş ya da yakalayıp bir duvara fırlatırmış. Sonra da öldürdüğü yılanı atarmış yaktığı ateşe. Eşi veya yavruları görüp ona sinen insan kokusunu anlamasın, böylece de peşine düşmesin diye. Doğru olmadığını onca söylememe karşın amcam itiraz etti ve dedi ki bir yılanın da bir köpek kadar koku alamayacağını ve o kokuları aklında tutmayacağını kimse bana inandıramaz, o kadar.  Ona daha başka bir şey dememiştim tabii ki.

Bir akşam evde bu konu konuşulurken rahmetli babaannem demiş ki babamın yılan avcılığı için, o daha bebekken elinde bir yılan ölüsü gördüm o yüzden babanız efsunlu. Efsunlu olana da yılanlar bir şey yapamaz. Babanızın tükürüğü de yılanlara zehirdir.

Bunun doğru olup olmadığını birçok kere sordum babama yalnızca gülümsedi o kadar. Gerçekten nasıl olmuştu da yılan avcısı olmuştu ve yılanlardan niye korkmuyordu merak edip dururdum. Sonra bu merakım başka şeylere yöneldi ve babamdan o istemedikten sonra bir şey öğrenemeyeceğimi çok iyi anlamıştım.

Evde olduğumuz kimi günlerde babam köşesine çekilirdi ve söz bu gibi konulardan açılınca, hiçbiriniz benim oğlum değilsiniz, oysa armut dibine düşer, derler. Demek ki her armut için geçerli değilmiş bu söz, derdi.

Onun onlarca yılanı bu biçimde öldürdüğünü ve bazılarını da kedilere yedirdiğini bilirim…

O zaman da yatağa girip bir türlü uyuyamazdım, gerçekten yılanların Şahmeran için aramızda dolaştıklarını düşünürdüm… Korkumdan beklerdim. Uyumak istesem de kendimi engellemeye çalışırdım. Ya biri ağzından kaçırırsa eskiden de olsa insanların şahlarını öldürdüğünü… Ben bu düşünceden bile korkardım… Olur da içimden geçeni bir yılan anlarsa diye… Ama sonunda uykunun tozu üstüme sıcak gibi düşer beni uyanmayacakmışım gibi uyuturdu. Bazı geceler de Ceyhan yılanla yok olacak! sözü aklıma gelirdi. Ödüm patlardı, ya doğruysa diye.

Terledikçe terlerdim, uyumak istemezdim…

Daha sonra Şahmeran ve Lokman Hekim’le ilgili neredeyse okumadık bir şey bırakmayacaktım. Ama büyüdükçe tılsımı kalmıyor korkuların da kaygıların da…

Babamın ölümünden sonra arada ziyaretine gittiğim annemin, onun birkaç defa eski bahçeli evimizin odunluğundaki ve küsmesindeki yılanları yakalayıp bir torbaya koyduğunu ve götürüp Yılan Kale eteklerine bıraktığını içli içli anlatsa da pek etkilenmedim nedense… Ki annem mahallenin ağıtçı kadınıydı, çocukluğumdan bilirim, ağzından bal damlayan iyi bir masal anlatıcısı olduğu hâlde… Şimdi anlıyorum ki, çocuklukta yarattığım o gizemli dünyada bir anlamı olmayan en küçük şeylerin bile anlamı büyükmüş benim için ve ben o büyük sorunların tek çözümcüsüymüşüm… Büyüdüğünüzde farklı ve yeni şeyler kazansanız da o çocukluk büyüsünü ve gizemini kaybediyorsunuz, anımsadığınız kadarıyla kalan çocukluk anılarıyla baş başa kalıyorsunuz… Yine de bana kalırsa, kırık dökük de olsa cennetimiz olan çocukluğumuzu bize unutturmayan belleğimiz bize oyunlar etmedikçe, anımsadıklarımız bizi hayata bağlayan şeyleri daha da sağlamlaştırıyor; peki ya sizce?