Booker Ödülleri (The Booker Prizes) ekibi, Birleşik Krallık ve İrlanda’da kutlanan Bağımsız Kitabevleri Haftası kapsamında, hayatlarında iz bırakan ve müdavimi oldukları favori kitabevlerini paylaştı. Gizli kalmış cevherlerden mahalle kültürünü yaşatan sıcak mekanlara kadar uzanan listede, İstanbul Beyoğlu’nun tarihi dokusunda yer alan bir kitabevi de kendine yer buldu.
iÖdül komitesinin paylaştığı seçkide, edebiyat dünyasının kalbinde yer alan profesyonellerin gözünden dünyanın en etkileyici 8 kitabevi ve öne çıkan hikayeleri şöyle sıralanıyor:
1. Minoa Pera – İstanbul, Türkiye
Seçen: Lillie Razvi Toon (Ödüller Müdürü)
İstanbul’un tarihi Beyoğlu semtindeki dolambaçlı bir ara sokakta gizlenen Minoa Pera, Booker Ödülleri ekibinin kalbini çalmayı başarmış. Ödüller Müdürü Lillie Razvi Toon, burayı “küçük bir edebiyat sığınağı” olarak tanımlıyor.
Toon, kitabevine dair izlenimlerini şu sözlerle aktarıyor:
“İçeri adım attığınızda, bitkilerle donatılmış ve basamakları kitaplık görevi gören görkemli bir merdiven sizi karşılıyor. İstanbul gibi hareketli bir şehirde burası harika bir mola yeri. Geniş Türkçe arşivinin yanı sıra, felsefe, tasarım ve sanata kadar uzanan harika bir İngilizce kitap seçkisi de var. İçindeki kafe sayesinde elinizde Türk kahvesiyle kitaplara göz atmak güne başlamanın en iyi yolu. Türkiye’nin zengin edebiyat tarihini derinden hissettiren, şehrin ruhuna işleyen çok samimi bir mekan.”
2. AA Bookshop – Londra, İngiltere
Seçen: Michael Windsor-Ungureanu (Kıdemli Tasarımcı) Londra’daki Bedford Meydanı’na bakan iki büyük pencerenin arkasında, tavana kadar nadir tasarım ve mimari kitaplarıyla dolu, adeta sıra dışı bir özel oturma odasını andıran bir mekan burası. En iyi sanat okulu kitapçılarında olduğu gibi; bağımsız yayıncılık projelerine, sınırlı sayıdaki sanatçı kitaplarına ev sahipliği yapan, ışıkla dolu yaratıcı bir alan.
3. Novel – Sheffield, İngiltere
Seçen: Grace Sansom (Dijital İçerik Yöneticisi) Eski öğretmenler Kate ve Joe tarafından kurulan Novel, bir kahve dükkanındaki birkaç rafla işe başlayıp mahallenin en sevilen edebiyat topluluğuna dönüştü. Yaşanan bazı tatsız taciz olayları nedeniyle bu yılın başında kapansa da, Sheffield halkının ve sadık okurlarının büyük dayanışması ve desteği sayesinde bu yıl içinde daha büyük bir alanda kapılarını yeniden açmaya hazırlanıyor.
4. Librarius – Kişinev, Moldova
Seçen: Maria-Mihaela Vasiutina (Finans ve CRM Müdürü) Moldova’da bir kitabevi zinciri olan Librarius, geleneksel ve sadece ticari olan kitapçı anlayışını yıkıyor. Şubelerinde kafe, kitapçı ve sosyal yaşam alanını birleştiren mekan, insanlara “hemen satın alıp gitmek” yerine oturup kahve eşliğinde okuma ve sosyalleşme alanı sunuyor. Kitapların raflarda saklanan nesneler değil, günlük hayatın bir parçası olduğunu hatırlatıyor.
5. The Hastings Bookshop – Hastings, İngiltere
Seçen: Emma Joliffe (Okul Etkileşim Müdürü) Pandeminin ilk yılı olan 2020’de, yani en zor zamanda açılmasına rağmen topluluğun kalbi olmayı başarmış bir mekan. LGBTQ+ topluluğunun sadık bir destekçisi olan kitabevi, şehrin ilk Queer Edebiyat Festivalini düzenlemesiyle biliniyordu. 2025 yılında ekonomik baskılar nedeniyle kapandığında, kalan tüm stokları eritmek için kapısında metrelerce kuyruk oluşmuştu. Fiziksel olarak kapanmış olsa da anıları hala taze.
6. The Bookseller Crow – Londra, İngiltere
Seçen: Indira Birnie (Dijital Pazarlama Başkanı) Londra’nın Crystal Palace bölgesinde tam 29 yıldır ayakta duran, adeta bir Alaaddin’in Sihirli Mağarası. Çağdaş kurgudan çizgi romanlara kadar devasa bir arşivi var. Kitabevinin yakın zamanda hayatını kaybeden kurucularından Jon, mahallelinin sevgilisi ve John Cheever ile Raymond Carver hayranı bir edebiyat dostuydu. Onun mottosu hala mekanda yaşıyor: “Kötülükle savaşmaya devam edin ve daha çok kitap okuyun.”
7. Leakey’s Bookshop – Inverness, İskoçya
Seçen: Donna Mackay-Smith (Yazı İşleri Müdür Yardımcısı) Eski bir kilisenin içinde yer alan Leakey’s, İskoçya’nın en büyük ikinci el kitapçısı. 1979’dan beri aynı aile tarafından işletilen mekanda zaman adeta durmuş gibi. Tam ortasında gürül gürül yanan odun sobası, gıcırdayan tahta zeminleri ve kirişlere kadar tırmanan eski kitap kokulu rafları arasında ne aradığınızı bilmeden kaybolup, elinizde nadide bir eserle çıkacağınız türden büyüleyici bir yer.
8. Rye Books – Londra, İngiltere
Seçen: Lisa Macdonald (Çocuk Ödülü Müdürü) Londra East Dulwich’te bulunan, mahalle kültürünün en sıcak örneklerinden biri. Sahibi Alastair, aradığınız kitap rafta yoksa ertesi güne getirtme sözü veriyor. Özellikle popüler çok satanların ötesine geçen, çocukların yeni dünyalar keşfetmesini sağlayan özenle seçilmiş çocuk edebiyatı köşesiyle ebeveynlerin ve çocukların favori duraklarından.
Neden Bağımsız Kitabevleri? Booker Ödüllü ünlü yazar Bernardine Evaristo’nun da belirttiği gibi, iyi bir kitabevini var eden şey bazen sadece “harika bir enerjidir”. Bağımsız kitabevleri sadece ticari birer dükkan değil; okurların yavaşladığı, keşfettiği, aidiyet hissettiği ve toplulukların bir araya geldiği yaşayan birer kültür merkezidir.
