İBB tarafından düzenlenen uluslararası şiir forumu Poesium, ilk kez 6–12 Mayıs 1991 tarihlerinde gerçekleştirildi. İBB Kültür İşleri Daire Başkanlığı tarafından düzenlenen forumun genel sekreterliğini Özdemir İnce üstlendi ve etkinliğin yönetiminde daire başkanı Hilmi Yavuz da önemli rol oynadı.

1991 Poesium’u Türkiye’de belediye eliyle gerçekleştirilen ilk büyük uluslararası şiir organizasyonu olarak önemliydi, şairler tarafından da çok önemsendi.

Poesium’a Türkiye’den 24 şair, yurtdışından ise 21 şair davet edilmişti davet edilmişti. “Türk şiirini dünyaya tanıtmak” iddiasıyla düzenlenen uluslararası bu forum, Türk şiirinin kimler tarafından temsil edileceği konusunda şairler arasında büyük bir kriz yarattı. Daha başlamadan ciddi bir temsil ve seçme tartışmasına dönüştürüldü. Katılanlar ve davet edilmeyenler uzun süre tartışıldı. (Tarihin en kavgalı şiir festivali | Metin Celâl | Edebiyat Haber)

20 Türk şair katılmış ilk Poesium’a; Gülten Akın, Sabahattin Kudret Aksal, Melih Cevdet Anday, Ataol Behramoğlu, İlhan Berk, Salâh Birsel, Necati Cumalı, Cevat Çapan, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Arif Damar, Refik Durbaş, Talât Sait Halman, Özdemir İnce, Şükran Kurdakul, Ahmet Oktay, Kemal Özer, Ülkü Tamer, Güven Turan, Hilmi Yavuz ve Can Yücel. Cahit Külebi, Ahmed Arif, Attilâ İlhan ve Sezai Karakoç davet aldıkları halde katılmayacaklarını açıklamışlar. Ece Ayhan, Enis Batur ve Hulki Aktunç gibi isimlerin davet edilmemiş olması dikkat çekti.  

Protestolar yalnızca yazılı açıklamalarla, bildirilerle sınırlı kalmadı, genç şairler Poesium’un gerçekleştirildiği AKM’ye giderek salonda da gösteri yaptı.

Tüm şairler ilk Poesium’a katılmak istiyorlardı, çünkü ikincisinin yapılabileceğini düşünmüyorlardı. Tartışmaları yakından izlerken bu tavrı garipsemiştim. Çünkü bu tür etkinlikler bir defalık olmaz, belirli periyotlarla yinelenir. Poesium’un da iki yılda bir yapılacağı söyleniyordu. Ama “ikincisi olmaz” diye ısrarla ilk Poesium’a katılmak isteyen şairler haklı çıktı ve iki yıl sonra Poesium’un ikincisi yapılmadı.

O zamanlar Hilmi Yavuz ve Özdemir İnce’nin Poesium defterini kapatmış göründükleri, belediye yönetiminin de ortaya çıkan tepkilerden hoşnut olmadığı konuşulmuştu. Ancak bu konuda resmî bir İBB açıklaması yapılmadı. 

İkinci Poesium 32 yıl sonra gerçekleştirildi. “Poesium İstanbul 2. Uluslararası Şiir Forumu” adıyla yeniden düzenlendi. 7–10 Aralık 2023’te Beyoğlu Metrohan’da 8 ülkeden 33 şairi biraraya geldi. Buradaki ikinci ifadesi önemli. Altını çizelim, çünkü süreklilik kazanacak ve üçüncüsü de olacak diye düşündürüyor.

Adnan Özer, Ahmet Telli, Ataol Behramoğlu, Baki Ayhan T., Cevat Çapan, Enis Batur, Gonca Özmen, Gökçenur Ç., Gülce Başer, Gülseli İnal, Güven Turan, Haydar Ergülen, Hilmi Yavuz, Lale Müldür, Mehmet Özkan Şüküran, Murathan Mungan, Nilay Özer, Ömer Erdem, Pelin Özer, Seyyidhan Kömürcü, Şükrü Erbaş, Tuğrul Tanyol Türkiye’den davet edilen şairler. 

İkinci Poesium öncesi “Poesium yine protesto edilecek mi?” diye yazmıştım (Poesium yine protesto edilecek mi? | Metin Celâl | Edebiyat Haber). Protesto edilmedi, hatta bir-iki karşı çıkış dışında pek tartışılmadı.

İkinci Poesium’la ilgili olarak İBB’nin yayımladığı tanıtım metinlerinde bir “tertip komitesi”, “düzenleme kurulu” veya “sanat kurulu”nun isimleri verilmemiş. 2023’te bu eksiklik yani tertip edenlerin açıklanmaması eleştirilmişti. Bu eleştirilere karşılık İBB Kültür Dairesi Başkanı Volkan Aslan, 4 Aralık 2023 tarihli söyleşisinde Poesium’un İBB Kültür Dairesi tarafından gerçekleştirildiğini ve etkinliğin içeriğini anlatıyor, fakat yine bir tertip komitesi açıklamıyordu. (“İstanbul ile Şiirin Birbirine Çok Yakıştığını Söylemek Gerekir” | Artful Living). 

İçerik ve şair seçiminde Haydar Ergülen’in belirleyici olduğu söyleniyordu. Volkan Aslan ya da Haydar Ergülen, seçimi kim yaptıysa, bence iyi bir seçim yapmıştı ama dışarıda kalan birçok isim vardı. Türkiye’den katılan şairlerin seçimi hakkında sosyal medya mesajları dışında yazılı pek eleştiri de olmadı. Ama kapalı kapılar arkasında yine şairlerin Poesium’a katılma mücadelesi sürüyordu. Çünkü üçüncüsünün yapılabileceğini düşünmüyorlardı. Ben de “niye yapılmasın? Bu etkinlik “Şiirin Başkenti” İstanbul’a çok yakıştı” diyordum. Yine kötümserler haklı çıktı. Poesium’un üçüncüsü 2024’de yapılmadı, 2025’de de yapılmadı. İlkinin 2023’ün aralık ayında yapıldığını gözönüne alarak yine aynı ayda yapılır diye düşünüyordum. Aralık’ta yapılacakksa hazırlıklar başlamıştır düşüncesiyle konuyla ilgili kişilere sordum. “Yapılmayacakmış” dediler. Ama bir resmi açıklama olmadığını da belirttiler. Belediyemiz açıklama yapmamayı gelenek haline getirmiş, 35 yıl öncesi gibi sessiz kalıp geçiştirecekler, diye düşünenlere katılmıyorum. Aksine yaşanan olumsuz siyasi gelişmeleri gözönüne alarak biraz ertelemişlerdir, 2027 programında Poesium yer alacaktır diyorum. Bu görüşüme “İBB, şoku kısa sürede atlattı. Birçok sanat dalında uluslararası etkinlikler, hatta festivaller yapıyor. Yaz boyunca muhteşem konserler gerçekleştirdiler, şimdi bir müze de açıyorlar. Sen asıl edebiyat ve şiir etkinliklerinin neden bu kadar azaldığını sorgula” diyorlar. Gerçekten de 2026’da şiir ve edebiyat etkinlikleri azalmış görünüyor. Nedeni acacb ne?

Çetin Altan’ın dediği gibi enseyi karartmamak gerek. Bence Poesium makus talihini yenecek ve düzenli aralıklarla yapılan önemli bir etkinlik olarak dünya şiirinde yerini alacaktır. Müjdeli haberi İBB Kültür Dairesi Başkanı Volkan Aslan’dan bekliyorum.