Kıbrıs asıllı olup bir zamandır Atina’da yaşayan şaire Maria Kant’ı Türk edebiyatı ile ilgili bir etkinliğe getirtmek mucizeye yakın bir şeymiş. Türklere karşı hiç te iyi hisler beslemezmiş çünkü. Sophie’ye, “Senin hatırına geleceğim, seni dinler giderim” demiş. Bu hatır güçlü olmalı ki oradaydı. (Benim konuşmamı da dinlemiş, küçük saz dinletisini de.)
Sophie dediğim, Sophie Dionysopoulou, Üvercinka’yı Yunanca’ya çeviren kadın. Aslı şair ve oyun yazarı olup edebi çeviriler yapıyor, çoğu şiir olmak üzere, gönlünce. Uzun bir dönem Fransız edebiyatından Yunanca’ya aktarmış, geçtiğimiz birkaç yıldır da Türk edebiyatından aktarıyor. Muhibbi Divanı’ndan sonra Cemal Süreya’dan Üvercinka, sıradışı bir sıçrayış!
Sadede gelelim. Geçen 4 Mart günü Yunan yayınevi Govostis’in (kuruluş 1925) Atina’daki yerinde taze yayınladıkları Üvercinka’nın tanıtım etkinliği oldu. Yayınevinin daveti üzerine kalkıp gitmiştim. (Sophie benim 1984 yılında Üvercinka’yı yayınladığımı -14 yıl aradan sonra üçüncü basımı olarak- biliyor, 1992 Cemal Süreya Şiir Ödülü sahibi olduğumu da.)
Atina’da bir Türk şairinin kitabı yayınlanacak, üstüne tanıtım etkinliği yapılacak, Yunan şiirinin birtakım önemli isimleri orada bulunacak… bunlar kolay işler değil. Ama oldu. Pek de güzel oldu. Bu güzellikte saz sanatçısı Cihan Türkoğlu’nun payı bambaşka. Cihan, 2017’den beri Maria Farantouri’yle çalışıyor. Haliyle Zülfü Livaneli’yle de çalışmış. Cemal Süreya’nın şiirlerini yorumladı; ladini bir Anadolu Cemal Süreyası esti orada, Yunanlıların gözleri büyüyordu dinlerken. (Cemal abi olsaydı, Muzaffer Buyrukçu’ya, “Bak Muzo, bu benim küçüklüğümde trenle neredeyse bütün Anadolu’yu kat ederek geldiğimin ezgisi” derdi ya da “İklim, devrik tezgahı güneşin”.)
O tatlı akşamın bana bir sürprizi de vardı: Nilüfer Kuyaş. Yıllardır görmemiştim. Defne Suman ile de orada tanıştım. Atina’da yaşayan yazarlarımız bunlar.
Üvercinka dolayımında Cemal Süreya’yı anlatmak demek, modern Türk Şiiri’nin göbek kordonunun kesildiği İstanbul’un çeşmelerinden şiir aktığı dönemi anlatıp birçok açıdan yorumlamak demektir. Dilimin döndüğünce yapmaya çalıştım bunu.
Edebiyat haber oldu. Bitirirken etkinliğe katılan Yunan şairlerinin listesini vereyim:
Dimitris Houliarakis,
Stamatis Polenakis,
Dimitris Petrou,
Maria Kant,
Konstantina Koryvanti,
Irini Rinioti,
Marina Mentzou,
Panayotis Vouzis.
Bir de ünlü çevirmen Margarita Melberg, -Strinberg ve İbsen’in tüm eserlerini çeviren- teşrif etmişti.
Şairler hakkında bilgi edinmek isteyenler için Mehmet Yaşin’in “Dünya Şiirinin Uyuyan Prensi: Çağdaş Yunan Şiiri” ( 2021) yazısını öneriyorum.
