İnternet trolü ya da kısaca “trol”, internette, özellikle sosyal medya, forum, yorum bölümleri gibi yerlerde kasıtlı olarak insanları kızdırmak, tartışma çıkarmak, sinir bozmak veya dikkat çekmek için provokatif, yalan, saçma ya da rahatsız edici şeyler yazan kişidir, diye tanımlanıyor. Genellikle kimliklerini gizliyor, anonim ya da sahte hesap kullanıyorlar. Amaçları haber vermek, bilgi vermek veya tartışmak değil, insanları trollemek yani sinir etmek, belki de mahvetmek.
Doğu Yücel yeni romanı “Trol”de trollenen ünlü bir dizi oyuncusunun başına gelenleri anlatıyor. Kaan Balaban, oynadığı dizinin bir sahnesinde rolü beceremediği, inandırıcı bir şekilde ağlayamadığı gerekçe gösterilerek anonim bir sosyal medya trolünün hedefi oluyor. Kaan Balaban’ın oyununu eleştiriyormuş gibi başlayan linç hareketi ünlü oyuncunun bu gibi durumlarda yapılmaması gereken hareketi yapması ile çığ gibi büyüyor ve bir linç hareketi halini alıyor.
Kaan Balaban’ın yapmaması gereken hareket “cevap vermek”. Bu gibi durumlarda uzmanlar “Trolleri beslemeyin!” diyorlar. Trolün amacı dikkat çekmek, sinirini bozmak ve tepki almak. Ona herhangi bir şekilde cevap verirsen tam istediğini vermiş oluyorsun ve trollemeye devam ediyor, cevap vermezsen motivasyonu biter, sıkılır ve gider, diyorlar. Kaan Balaban bu konuda uzman bir şirketten destek almasına ve onların “Hiçbir şekilde cevap verme” uyarısına rağmen linç hareketi bitmek bilmeyince dayanamayıp Kafka’dan bir alıntı paylaşıyor. Bu alıntı da lincin daha da büyümesine neden oluyor. İş çığırından çıkıyor ve kitabın tanıtımında söylendiği gibi sadece kariyerini değil, akıl sağlığını ve özel hayatını tehdit eden bir kâbusa dönüşüyor.
Kaan Balaban önce dizideki rolünü kaybediyor, oynadığı tiyatro oyununa seyirci gelmez oluyor, sonra da sokağa, insan içine çıkamaz hale geliyor. İyice görünmez olup trollere kendini unutturacağına ümitsizce kendini yeniden var etmeye çalışıp önemsiz bir dizide rol alıyor ve kendine hiç uymayan o rolle tekrar trolün dikkatini çekiyor ve tam bitti derken sosyal medya linci yeniden alevleniyor.
Trollenme romanın önemli bir boyutu ama diğer yanda dizi sektörünün işleyişi var. Doğu Yücel, Kaan Balaban’ın kişiliğinde ve yaşadıklarında bu acımasız çarkı anlatıyor. Sanatçıların bir anda çok ünlü olabildiği, en ufak hatada yok edildiği bir düzen bu. Her şey rating, izlenme oranları uğruna yapılıyor. Çok izlenen, yapımcıya çok para kazandıran oyuncu niteliği ne olursa olsun baştacı.
Kaan Balaban karşı atak yapmaya karar veriyor. “Hiçbir şekilde cevap verme” önerisine aldırmadan “Cevap vermezsem haklı çıkar” diye düşünüp savunma amaçlı ve oldukça nazik bir cevap verince trol tuzağına tamamen düşüyor. Linç hareketi devam ediyor ve Kaan Balaban yok olma durumuna geliyor. Dibi bulduğunu anlayınca da karşı atağa geçiyor. Kendisine sürekli nefret kusan bu isimsiz trolü bulup yüzleşecek, nefretinin nedenini anlayacaktır. Öte yandan da tamamen farklı bir kimlikte kendini yeniden var edecek, üzerine yapışan “yeteneksiz aktör”, “torpille meşhur olmuş” yaftalarını yırtıp atacaktır.
Diğer yanda trol var. Kaan Balaban’la birlikte izini sürüp onu buluyor ve tanıyoruz. Anti-sosyal kişilik özellikleri gösteren bir tip. Yalnız bir tip. Gerçek hayatta insanlarla sağlıklı ilişki kuramıyor ve bunun sonucu olarak sosyal medyada var olmaya çalışıyor.
Doğu Yücel, iyi bir anlatıcı. Kitabın tanıtımında söylendiği gibi “ilk sayfasından okuru içine çeken, son sayfasına kadar merak ve gerilimi canlı tutan, sağ gösterip sol vuran, bol sürprizli bir roman” kaleme almış. Mizahı da ihmal etmemiş, tam bir kara mizah olmuş.
Olayı iki yandan da görmemizi sağlamaya çalışmış, taraf tutmadan tüm boyutlarıyla ele almış. Hiç kimse sonuna kadar haklı değil, kimse de tamamen haksız değil. Kahramanlarına iltimas geçmemiş ama Kaan Balaban’ı yerden yere vurduğunu söyleyebiliriz. Neyse ki sonunda insafa gelmiş ve ona iyi bir son hazırlamış. Trol de trollenen de birer anti-kahraman. Trol, gerçekçi ve sert bir roman. Trol adına uygun olarak trolleme, linç ve sosyal medyanın halini anlatırken Türkiye’nin mevcut sosyal ve siyasi halini de anlatmayı ihmal etmeyen bir eser.
* Trol, Doğu Yücel, Can yay. Şubat 2026.
