Masthead header

20. yüzyıl mimarlık yazınının önemli kitaplarından biri: “Şehrin Tacı”

Bruno Taut’un, 20. yüzyıl mimarlık yazınının önemli kitapları arasında yer alan Şehrin Tacı başlıklı çalışması, Arketon Yayınları tarafından yayımlandı.

Tanıtım bülteninden:

Bruno Taut’un, 20. yüzyıl mimarlık yazınının önemli kitapları arasında yer alan Şehrin Tacı başlıklı çalışması, Arketon Yayınları’nın ikinci Taut kitabı olarak yayımlandı. İlk kitap olan Mimarlık Öğretisi gibi, Taut’un bu çalışmasını da Hüseyin Tüzün Türkçe’ye kazandırdı. Bir “mimarlık ütopyası” olarak tanımlanabilecek olan Şehrin Tacı’nda, Paul Scheerbart, Adolf Behne ve Erich Baron’un metinleri de bulunuyor. Kitabın önemli bir özelliği ise, anlatımda görsellere çok sayıda yer verilmesi. Bu Türkçe basımda, Mimarlık Öğretisi’nde olduğu gibi, tüm görseller yenilendi. Yenileme süreci bir bölümünün özgün kopyalarına ulaşılmasıyla, bir bölümünün ise tümüyle yenilenmesiyle gerçekleşti.

Aykut Köksal, kitabın “Sunuş” yazısında özetle şöyle diyor: “Şehrin Tacı, tüm mimarlık ütopyaları içinde ayrı bir yerde duruyor. Onu ayrı kılan, önerilen modelin sunumundan ibaret olmaması, kavramsal açılımın da ağırlık taşıması. Bu yüzden mimarlık ütopyalarından çok, toplumsal ya da yazınsal ütopyalara daha yakın olduğu bile söylenebilir. Yine aynı nedenle, ütopik modelin temsiline, farklı zamanlardan ve farklı coğrafyalardan seçilmiş yapıların görselleri eşlik ediyor.Taut’un kitapta metinlerine yer verdiği yazarların daha çok mimarlık dışı disiplinlerden gelmesi de aynı nedene bağlı. Daha mükemmel bir dünya özlemindeki bu yazarlar Paul Scheerbart, Adolf Behne ve Erich Baron. Şehrin Tacı’nın yayım tarihi 1919. Bruno Taut, 20. yüzyıl başlarında, Almanya’nın gölgede kalmış mimarlarından biriydi; Şehrin Tacı, Taut’un, I. Dünya Savaşı’ndan sonra yayımladığı ilk kitabı. Taut, kitap yayımlandığında 39 yaşındaydı.

Şehrin Tacı, Bruno Taut’un ütopyacı dönemine ait çalışmaları içinde tek değil; 1919 tarihli Alp Mimarlığı da yine bu dönemin çalışmalarından biri. Bu yıllarda Taut’un beslenme kaynakları arasında, Ebenezer Howard’ın 1897 tarihli Yarının Bahçe Kentleri’ni ve Nietzsche’nin metinlerini sayabiliriz. Taut’un, yeni bir toplumun inşasında mimara yüce bir görev yüklemesinde bu düşüncelerin etkili olduğunu söylemek yanlış olmaz. Şehrin Tacı da yine bu beklentinin belirli bir bağlamda dile getirilmesi olarak okunmalı.

Şehrin Tacı’nın, görselleri iyileştirilmiş ve yenilenmiş bu biçimiyle, bugüne dek tüm dillerde yapılmış basımlar içinde en özenlilerden biri olduğunu söyleyebiliriz.”

Bruno Taut kimdir?

Bruno Taut, 4 Mayıs 1880’de Königsberg’de (eski Doğu Prusya/Almanya) doğdu.

Königsberg İnşaatçılık Okulundaki mimarlık eğitimini tamamladıktan sonra 1903 yılında Berlin’e taşındı ve burada önce Bruno Möhring’in yanında çalıştı. 1904 ile 1908 yılları arasında Stuttgart’ta Profesör Theodor Fischer için çalıştı. Berlin’e dönüşünü Charlottenburg Teknik Yüksekokulundaki sanat tarihi ve şehircilik eğitimi izledi. Bruno Taut yalnızca bir yıl sonra Franz Hoffmann ile birlikte bir mimarlık bürosu (1913’ten itibaren kardeşi Max Taut ile birlikte) açtı. 1913 de “Falkenberg Bahçe Şehri”ni planladı ve Deutscher Werkbund’un Köln’deki sergisinde Alman cam sanayinin pavyonu olarak “Cam Ev”i tasarladı.

Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra dışavurumcu-devrimci bir sanat yaratmayı hedefleyen “Sanat için Çalışma Kurulu”nun öncüsü ve “Novembergruppe”nin üyesi olarak ortaya çıktı. 1921 ile 1924 arasında imar kurulu başkanı olarak Magdeburg’da çalıştı. 1920’li yılların ikinci yarısında Bruno Taut konut inşaatı şirketi GEHAG’ın baş mimarı olarak Berlin bölgesinde çok sayıda konut sitesinin inşaatına yoğunlaştı. Yarattığı eserler arasında Britz’teki “Hufeisensiedlung” ve Zehlendorf’taki “Onkel Toms Hütte” adlı orman sitesi sayılabilir. Temmuz 2008’de “Gartenstadt Falkenberg” ve “Hufeisensiedlung” UNESCO dünya kültür mirası ilan edildi. Bruno Taut, 1930 yılında Berlin-Charlottenburg Teknik Yüksekokuluna konut inşaatı ve yerleşim alanında onursal profesör olarak atandı.

Nasyonal Sosyalistlerin iktidara gelmesiyle 1933 yılında İsviçre üzerinden Japonya’ya kaçmak zorunda kaldı. Türkiye’ye göç ettikten sonra İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık bölüm başkanı ve aynı zamanda Ankara’daki Eğitim Bakanlığı Mimarlık Bölümü yöneticisi oldu. Mustafa Kemal Atatürk’ün katafalkını tasarlamasından sonra , 24 Aralık 1938’de İstanbul’da vefat etti.

edebiyathaber.net (23 Eylül 2022)

E-posta adresiniz yayınlanmaz ve paylaşılmaz. Gerekli alanlar yıldız ile gösterilmiştir *

*

*

Ç o k   O k u n a n l a r