Lise yıllarımda artık İstanbul’da oturuyorduk. 30 gün devamsızlık hakkımın 29,5 gününü kullanır, sık sık sinemaya giderdim. Bu birlikte okuldan kaçan 3 kişilik bir grup etkinliğiydi. Sabah en erken seansa gider, en önden Birinci’den bilet alırdık. Gözlerimin bozulmasında bu en önden film izlemelerin büyük katkısı vardır.
Yetmişli yılların ikinci yarısıydı ve gittiğimiz sinemaların çoğu o yıllarda seks-komedi diye tanımlanan filmler göstermeye başlamıştı. Biz ergenler de müdavimi olmuştuk.
Türk sinemasında türü başlatan ve çok izleyici çeken film “Beş Tavuk Bir Horoz” (1974) olmuştu. Başrollerinde Sermet Serdengeçti, Mine Mutlu, Nebahat Çehre, Seyyal Taner ve Fatma Belgen’in oynadığı bu film türün ilk ve masum örneklerindendi. Daha sonra Mine Mutlu bu türün starlarından olacaktı. Filmin alt kadrosu da muhteşemdir, Zeki Alasya, Münir Özkul, Mürüvet Sim, Feridun Çölgeçen, Cevat Kurtuluş gibi önemli adlar rol almış. Filmin müziklerini Samanyolu’nun bestecisi Metin Bükey yapmış. Filmde, köyünden büyük umutlarla İstanbul’a göç eden Kazım isimli bir köylünün, sıradışı cinsel gücünün keşfedilmesiyle birlikte sosyetenin gözbebeği haline gelmesini anlatılıyordu.
Başrol oyuncusu Sermet Serdengeçti, filmde rol aldığında Ankara Devlet Tiyatrosu’nda oyuncuymuş. İki yıllık kısa sinema hayatında 18 filmde başrol oynamış. Bu filmlerin çoğunda ona başkadın oyuncu olarak Mine Mutlu eşlik etmiş. Serdengeçti’nin Wikipedia’daki biyografisinde “24 Aralık 1976’da Zeytinburnu Kennedy Caddesi’nde içinde bulunduğu aracın denize uçması sonucu araç içindeki üç kişiyle beraber boğularak can verdi. Araçta bulunanlar arasında yazar Fethi Naci’nin kızı Deniz de vardı. Serdengeçti’nin cenazesi o dönemde büyük bir kalabalık eşliğinde toprağa verildi” diye yazılı.
Senaristliğini ve yönetmenliğini Oksal Pekmezoğlu’nun yaptığı “Beş Tavuk Bir Horoz” Lando Buzzanca’nın “Erkek Dediğin…” filminden birebir kopya edilmişti. Buzzanca’nın filmi o kadar ilgi görmüştü ki başka artistlerin rol aldığı bu tür filmler “Erkek Dediğin..” başlığıyla gösterilmeye başlamıştı. “Erkek Dediğin İspat Eder”, “Erkek Dediğin Hovarda Olur”, “Erkek Dediğin Ne Çalar”, “Erkek Dediğin Danimarka’da” gibi isimleri vardı bu filmlerin.
1974 yapımı “Erkek Dediğin Böyle Olur” doğrudan bu seriden almış ismini. Volkan Kayhan’ın yönettiği filmde Öztürk Serengil, Emel Özden, Suna Pekuysal, Semih Sezerli rol almışlar. Aslında tipik bir Öztürk Serengil komedisiydi ama absürt komedinin içine biraz erotizm katılmıştı.
Bir de Almanya yapımı belgeseller vardı ki onların en ünlüsü de “Helga”ydı. Türkiye’deki sert sansürü cinsel içerikli sahnelerin tıp, bilim ve eğitim kılıfı altında sunulması sayesinde geçmeyi başarmışlar. “Erkek Dediğin” gibi “Helga”lı birçok film gösterilmişti. Dönemin Batı Almanya Sağlık Bakanlığı’nın desteğiyle toplumu cinsel sağlık, üreme, gebelik ve doğum konularında bilgilendirmek amacıyla hazırlanmışlar ama seks filmi diye izleniyorlardı. Film, tüm dünyada 40 milyondan fazla kişi tarafından izlenerek Alman sinema tarihinin en büyük ticari başarılarından biri haline gelmiş. Bizde de çok izlenmişti.
Bir de “Mutlu Evlilik” vardı. O da haftalarca oynamıştı sinemalarda. Orijinal adı “Die glückliche Ehe“. Cinsel Aydınlanma/Eğitim (Aufklärungsfilm) akımının tipik bir örneğiymiş. Belgesel draması tarzındaki yapım, monotonlaşan evlilikleri canlandırmak, çiftler arasındaki cinsel uyumu artırmak ve evlilik hayatındaki gizli fantezileri keşfetmek üzerine kurulu ama filmlerdeki çıplaklık ve aşk sahneleri ilgiyi çekiyordu. Sanırım Almanlar da bu amaçla yapmışlardı filmi, çünkü başrolünde 70’lerin dünyaca ünlü kült erotik ikonu Uschi Digart oynuyormuş. Yani belgesel görünümlü seks filmi. Bu filmler de seri halinde gösterilmişti.
Artık Türk seks-komedileri, İtalyan seks komedileri ve Alman sahte belgeselleri ile yarışıyordu. Sermet Serdengeçti’nin başarısından sonra bu filmlerde bir çok tiyatro oyuncusunun rol aldı. Aydemir Akbaş, Bülent Kayabaş, Ali Poyrazoğlu, Hadi Çaman, Mete İnselel, İlhan Daner, Alev Sezer, Rüştü Asyalı, Özcan Özgür, Yüksel Gözen… Aydemir Akbaş, Mete İnselel, Hadi Çaman gibi isimler bu filmler sayesinde yıldız oldu, tüm Türkiye’de tanındılar.
Onlar tiyatrodan gelen birikimleriyle bu filmlerin komedi unsurlarını sağlarken Arzu Okay, Zerrin Egeliler, Feri Cansel, Figen Han, Melek Görgün, Seher Şeniz gibi daha önce Yeşilçam filmlerinde yardımcı rollerde izlediğimiz kadın oyuncuları da bu filmlerde başrolde izliyorduk ve erotik yanı temsil ediyorlardı. Zerrin Egeliler bir yılda rol aldığı 37 filmle dünya rekorunu kırmış.
Tamer Yiğit, Salih Güney, Yalçın Gülhan, Ünsal Emre, Tugay Toksöz gibi Yeşilçam’ın jönleri de bu filmlerde başroller oynadı. Oksal Pekmezoğlu, Nazmi Özer, Aram Gülyüz, Temel Gürsu, Arif Keskiner, Yılmaz Atadeniz, Nejat Okçugil, Ümit Efekan, Yücel Uçanoğlu, Ülkü Erakalın, Çetin İnanç gibi Yeşilçam yönetmenleri de bu filmleri yönetti. Safa Önal, Bülent Oran gibi ünlü senaristler de senaryolarını yazdı. Yani Yeşilçam, sinemadan kaçan seyirciyi yeniden salonlara çekmek için bu türe bütün gücüyle yüklendi. Yanlış yaptıklarını anlamaları için birkaç yıl geçmesi yetti. 1979’a gelindiğinde artık salonlarda seyirci kalmamıştı ve birçok sinema salonu kapanmıştı.
Benim starım Arzu Okay’dı. Hiçbir filmini kaçırmazdım. Arzu Okay, biraz talihsiz bir şekilde tam bu yıllarda Yeşilçam’a girmiş ve aşk filmlerini unutulmaz starı olabilecekken kendini bu tür filmlerde bulmuştu. Erotik komedilerin güzel genç kızıdır ve oldukça masumdur. Genellikle Salih Güney, Ünsal Emre gibi yakışıklı ama kötü adamlara aşık olur ve kandırılırdı.
Erkek artistlerden ise Mete İnselel’di favorim. Absürt komedi diye tanımlanabilecek filmlerde oynardı. Gerçek anlamda çirkindi ama sempatisi vardı. Mete İnselel’inkiler dahil bu tür komediler durum ve hareket esprileri ile gelişirdi. Bu filmlerde ince, akıllıca espriler pek bulunmazdı. Büyük bir ihtimalle İtalyan filmlerinden konuları çalarken esprileri de alıyorlardı. Kültür düzeyi en düşük seyirci hedefleniyordu sanırım. Zaten salonları dolduranlar da bu kötü esprilere kahkahalarla gülerdi.
“Beş Tavuk Bir Horoz” türün öncüsü olmasının yanı sıra ilginç isimli filmler furyasını da başlatmış oldu. Kokla Beni Melahat, Ah Deme Oh De, Tak Fişi Bitir İşi, Ördek Çıkacak Kaz Çıkacak gibi ilginç isimli filmler anımsıyorum. Nazmi Özer‘in yönettiği, Safa Önal’ın yazdığı “Civciv Çıkacak Kuş Çıkacak”, bu furyayı hızlandıran film olmuş. Başrollerde Ünsal Emre, Mine Mutlu, Ceyda Karahan, İlhan Daner oynamış. Zengin bir koca arayışında olan Mine (Mine Mutlu), bir motelde tanıştığı kişiye kendisini zengin olarak tanıtır. Erkek de (Ünsal Emre) tam olarak aynı oyunu oynayarak kendisini zengin biriymiş gibi göstermektedir. İki tarafın da birbirine karşı yalan söylemesi ve servetlerini olduğu gibi göstermeye çalışmasıyla gelişen tuhaf ve komik yanılgılar zinciri ile olaylar gelişir. Oldukça tanıdık bir konu, “yanılgılar komedisi” (comedy of errors) şablonu diye tanımlanıyor.
İlk yıllarda çekilen filmler aslında pek açık saçık değildi. Erotizm daha çok ima yoluyla, diyaloglardaki anıştırmalarla anlatılıyordu ve kimseyi tamamen çıplak görmezdiniz. Bol bol bacak, belki biraz memeler, çok nadir çıplak kalça. Ama bunlar bile ailelerin sinemalardan çekilmesine yetti. Seyirci azalmasını önlemek için çıplaklık giderek daha çok arttı. Filmlerde uzun sevişme sahneleri yer almaya, konu unutulmaya başladı. Zaten bu gelişmelerden sonra filmlerin başrol oyuncuları da değişti. Yeşilçam’ın jönleri, ünlü kadınları, tiyatrocuların pek çoğu bu filmlerde oynamaz oldu. Yeni, ilk defa tanıdığımız artistler rol almaya başladı; Ayşen Selvi, Nilgün Ceylan, Banu Meral, Funda Gürkan…
Türk filmleri gösteren sinemalar böyle bir değişim yaşarken yabancı film oynatan sinemalar da furyaya katıldı. Çünkü seyirci kaybediyorlardı. Zaten İtalyan seks komedileri bu furyanın başlamasına neden olmuştu.
Laura Antonelli, “Malizia”da (1973) dul bir adamın ve üç oğlunun, evlerinde çalışan ve herkesi kendine aşık eden genç ve çekici hizmetçi rolünde gönülleri fethetmişti. Gloria Guida, İtalyanların “sarışın bomba”sıydı. Agostina Belli, Anna Maria Rizzeli ve Barbara Bouchet’i de anmak gerek. Benim favorim ise, nedense “Avrupa’nın en büyük göğüslü kadını” diye tanıtılan Edwige Fenech’ti. Aslında İtalyan seks komedilerinde öğretmen rollerinde oynardı ama Madam Bovary’i onun sayesinde tanımış, romanı merak etmiştim. Çünkü romanın bir uyarlamasında Emma Bovary rolünde oynamıştı. Esas olay ise “Hisli Duygular” adıyla oynatılan “Emmanuelle” (1974) ve başrol oyuncusu Sylvia Kristel’di. Sylvia Kristel’in hiçbir filmini kaçırmazdım. O da Lady Chatterley’nin Aşığı uyarlaması ile bu büyük eseri ve yazarı D.H Lawrence’ı tanımama vesile olmuştur. “Emmanuelle”filminin tanımamıza vesile olduğu bir başka yıldız ise sonradan “Siyah Emmanuelle” diye serisi yapılacak olan Laura Gemser’di. Laura Gemser“Emmanuelle”de masör rolünde görülmüş, bu kısa rolle dikkati çekip başrol oynamaya başlamıştı. Emmanuelle’in yönetmeni Just Jaeckin’in çektiği “O’nun Hikayesi” de olay olmuştu. Corrine Clery çok güzel bir artistti. Hemen takibe almıştım ama pek filmi gelmemişti Türkiye’ye. Yıllar sonra onunla James Bond kızı olarak karşılaşacaktım.
Sinemalarda 18 yaş sınırı gibi önleyici tedbirler yoktu. Zaten bir anda bu tür filmler sağanak halinde yağmaya başlamış, hemen tüm sinemaları sarmıştı. Lise öğrencisiydim, 14-15 yaşlarındaydım ve bu filmlere rahatça giderdim. Ama tercihimiz bir arkadaş grubu olarak, okuldan kaçıp sinemaya gitmekti. Çünkü tek başına giderseniz rahatsız edilme tehlikesi vardı. Farklı cinsel arayışlardaki kişilerin buluşma yeri haline gelmişti bu sinemalar ve her film izlemeye geleni kendileri gibi arayışta sanıp yanına yaklaşıyorlardı.
Bu sinemalar esas olarak Beyoğlu’nda yer alıyorlardı ki o yıllar Beyoğlu için de karanlık yıllardır, İstiklâl Caddesi’ne ailenizle girmeye çekinirdiniz. Her tarafı birahaneler sarmıştı. Cumartesileri okul yarım gün olduğu için, öğle saatlerinde okuldan çıkar çıkmaz İstiklâl caddesine koşar, Bacanak gibi ilginç adları olan birahanelerde ya da Çiçek Pasajı’nda biralarımızı yudumlar, köşebaşlarını tutmuş tombalacılardan kaçak sigara için tombala çeker, sonra da bu sinemaların yolunu tutardık. Alkazar, Elhamra, Rüya, Lüks gibi sinemaları anımsıyorum ki hepsi eskini iyi, görkemli sinema salonlarıydı. Aksaray’daki Güneş Sineması ise efsaneydi, en cüretkar filmler orada oynatılırdı. Kadıköy’de de bu tür film gösteren sinemalar vardı ama biz Beyoğlu’nu tercih ederdik nedense.
Burçak Evren, bu yılları (1974-78) “Yitik ya da Karanlık Yıllar” diye adlandırmış. “Tek kanallı, yarı resmi, siyah-beyaz, devlet destekli televizyonun ulusal düzeyde yayına geçip yaygınlaşması sinemada büyük bir krize neden olur. Kimi sinemacılar ayakta kalabilmek için televizyonun o yıllarda gösterme olanağı olmadığı seks türüne el atarak bu krizi aşma çabası içine girerler. Ve böylece seks filmleri salgını başlar,” diye anlatıyor. Burçak Evren’e göre de türün başlatıcısı “Beş Tavuk Bir Horoz”dur. Aileler evde televizyon karşısına yerleşip sinemalardan çekilmiştir ama bu yıllarda çekilen filmler rekor sayıdadır, 1974: (189), 1975: (225), 1976: (164), 1977: (124), 1978: (126). (Burçak Evren, “Gayrı Resmi Türk Sinema Tarihi”, Altın Koza Kültür Sanat Merkezi Yay. 2013).
Aslında Türk sinemasına seks birkaç yıl önce avantür filmlerle girmişti. Tabii Karaoğlan, Tarkan gibi filmlerdeki başrol oynayan Eva Bender, Seher Şeniz gibi yarı çıplak güzelleri de unutmamak gerek. 60’lı yıllardan beri filmlerde kötü adam olarak rol alan ve birçok filmi olan Behçet Nacar’ı meşhur eden “Parçala Behçet” 1972’de çekilmiş. Yönetmeni Yeşilçam’ın bilinen isimlerinden Melih Gülgen. Bir film tuttu mu, mutlaka devamı gelirdi, Behçet için de öyle olmuş. 1972’de Bastır Behçet Bastır, Behçet Cezayir’de, Ustura Behçet, 1973’de Behçet Derler Adıma, Helal Sana Behçet,1974’de Fırtına Behçet, Komando Behçet, Sev Beni Behçet, Sosyete Behçet çekilmiş. Behçet Nacar, filmlerindeki aşırı şiddete erotizm de katıldığı için bir anda tüm çocukların ve gençlerin gözdesi olmuştu. Mahalle aralarındaki kavgalarda mutlaka onu taklit eden birkaç çocuk olurdu.
Bir de Kazım Kartal vardı. O da Behçet Nacar gibi Yeşilçam’ın ünlü kötü adamlarındandı. 1975’de başrolünde oynadığı Yırt Kazım’la meşhur olmuş. Kazım’lar seri olmamış ama Kazım Kartal bir çok seks avantürde ve seks komedide rol almış. “Hop Dedik Kazım” isim benzerliğinden Kazım Kartal’ın sanılır ama Temel Gürsu’nun yönettiği, Bülent Oran’ın senaryosunu yazdığı 1975 tarihli filmde Tanju Gürsu, Ali Poyrazoğlu, Sevda Ferdağ, Arzu Okay başrolleri paylaşmış.
Ama iş seks komedileri ve seks avantürlerle sınırlı kalmadı tabii ki, sinemacılar önce bol bol sevişme sahnesi çekmeye başladılar sonra da hızla pornoya yöneldiler. Filmlerin arasına porno bölümler eklemenin yanında tamamı porno içerikli Türk filmleri de çekildi. Naki Yurteri’nin yönettiği, Zerrin Doğan ve Levent Gürsel’in başrollerinde oynadığı “Öyle Bir Kadın ki”nin Türk sinema tarihindeki ilk uzun metrajlı pornografik yapım olduğu söylenir. Zerrin Doğan ilk porno yıldızı olarak Türk Sinema tarihinde yer alırken 1979’da rol aldığı 16 filmle küçük bir rekor da kırmış. Pornolarla star olan diğer isim de Dilber Ay. Yine Naki Yurter’in yönetmenliğinde 1979 yılında çekilen diğer porno film Gece Yaşayan Kadın filminde Dilber Ay başrolü Hakan Özer ile paylaşmış. Benim favorim Dilber Ay’dı. Oynadığı bütün filmleri seyretmişimdir. Ufak tefek bir esmer güzeli olarak sokakta rastlayabileceğiniz bir güzelliği vardı ve ilk bakışta çok masum gibiydi ama en cüretkar rollerde oynar, hiçbir şeyden çekinmezdi.
Böylece bu furyanın da sonu gelmiş oluyordu. Çünkü artık çekilen filmler genel seyirci kitlesine hitap edemez olmuş, meraklılarından ya da başka cinsel amaçlar peşindekilerden oluşan az sayıda seyirciye, belirli sayıda sinemaya mahkum olmuştu.
Sadece erotik film oynatan bu izbe sinemalar bile yeterli seyirci bulamayınca “İki film birden”le başlamış, sonra “Üç film birden”e, nihayet aralıksız film göstermeye geçmişlerdi. Yani bir bilet alıp sabahtan akşama dek film izlemeniz mümkündü.
1980 bu tür filmlerin son sezonu oldu. Çünkü ülke hızla askeri darbeye doğru götürülüyordu ve sokağa çıkmak pek mümkün değildi. Zaten birçok ilde sıkıyönetim ilan edilmiş, geceleri sokağa çıkma yasakları başlamıştı. 12 Eylül’de de darbe geldi ve Türkiye’de her şey değişti.
