Turan Akıncı’nın yeni kitabı Patrikhane, Remzi Kitabevi tarafından yayımlandı.
Tanıtım metninden
Heybeliada Ruhban Okulu’nun yeniden açılacağı konusundaki haberler, Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi üzerine tartışmaları yeniden gündeme getirdi. Ancak bu tartışmaların tarihsel arka planı çoğu zaman bütünlüklü biçimde ele alınmıyor. Turan Akıncı, Patrikhane adlı kitabında bu zemini kuruyor. Fener Rum Patrikhanesi’nin 1453’ten günümüze uzanan serüvenini; dönemsel gelişmeler, arşiv kayıtları ve birincil kaynaklar ışığında kronolojik bir çerçevede ele alıyor.
Kitap, Ortodoks Kilisesi’nin Roma’dan ayrışma sürecinden başlayarak Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’un fethinden sonra Patrikhane’ye tanıdığı statüye ve Osmanlı millet sistemine uzanıyor. 18. yüzyılda kurulan Filiki Eterya Cemiyeti, Mora İsyanı ve Patrik Gregorios’un idamı, Tanzimat ve Islahat Fermanları ile ortaya çıkan yeni hukuki çerçeve de kitabın ele aldığı başlıklar arasında yer alıyor.
Mütareke yıllarında Patrikhane’nin işgal yönetimleriyle ilişkileri, Pontus girişimi, Lozan Konferansı sırasında Patrikhane’nin konumuna ilişkin açıklamalar ve Cumhuriyet dönemindeki patrik seçimleri de ayrı bölümlerde inceleniyor.
Heybeliada Ruhban Okulu ve ekümeniklik tartışması
Kitabın son bölümlerinde ise günümüzde de tartışılmaya devam eden iki konu öne çıkıyor: Heybeliada Ruhban Okulu ve ekümeniklik meselesi.
Heybeliada Ruhban Okulu’nun 1 Ekim 1844’te Aya Triada Manastırı’nda açılmasından 12 Mart 1971 muhtırası sonrasında yüksek bölümünün kapatılmasına uzanan süreç, tarihsel gelişimi içinde aktarılıyor.
Ekümeniklik konusu ise hukuki, teolojik ve ekonomik boyutlarıyla ele alınırken farklı görüşlere de yer veriliyor.
Akıncı, kitabın sonunda Patrikhane’nin Osmanlı döneminden günümüze izlediği çizgiye ilişkin kendi değerlendirmesini de ortaya koyuyor. Yazar, Patrikhane’nin tarihsel konumunun bugün ABD siyaseti ve Ortodoks diasporası üzerinden sürdürülen bir hattın parçası olduğunu savunuyor.
Turan Akıncı kimdir?
1952 İstanbul doğumlu Turan Akıncı, yüksek mimar. Berlin Teknik Üniversitesi’nde Orta Çağ kentlerinin restorasyonu üzerine çalıştı. Emekliliğin ardından İstanbul’un 2000 Osmanlı eserini tanıttığı internet sayfasıyla geniş bir okur kitlesine ulaştı.
Beyoğlu kitabıyla 2018 Sedat Simavi Sosyal Bilimler Ödülü’nü, Millî Meclis kitabıyla 2025 Yunus Nadi Ödülü’nü aldı; 2019’da Sarı Siyah Kültür Ödülü’ne değer görüldü. Kent kültürü kitapları arasında Cumhuriyet’te Beyoğlu, İstanbul: Dersaadet, Galata, Selanik ve Boğaziçi; Günlük dönem kitapları arasında Suikast, Sürgün, İsyan, İşgal, Demokrat Parti, Büyük Savaş, Son Yüzyıl ve Millî Meclis yer alıyor.
