Masthead header

Kitap kapağına ilişmiş köklü bir sanat: Ekslibris

500 yıl önce ortaya çıkan, kitapların sahibini belirtmek için kullanılan, üzerinde çekici çizimleri taşıyan ekslibrisler bugün sanatsal ve nostaljik değer taşıyor. Hafta içinde düzenlenen yarışma ekslibrisleri gündemimize getirdi.

Kitaplar vaktiyle Avrupa’da sadece kilisenin ve prenslerin ellerinde bulunan, epey değerli bilgi kaynaklarıydı. 15. yüzyılda matbaanın icadıyla durumda radikal bir değişim yaşandı ve belli bir oranda da olsa sayıları artan kitaplara, alt düzeydeki soylular ve eğitimli burjuvalar da sahip olmaya başladı. Kaybolmasını önlemek, sahibini belirtmek için kitapların kapaklarının iç kısmına bir mülkiyet işareti koyma fikri de bu dönemde ortaya çıktı. Evet, geçmişi 500 yıl öncesine uzanan, bugün gözde koleksiyon objeleri arasında yer alan ‘ekslibris’lerin hikâyesi böyle başlıyor.

Kitapların iç kapağına yapıştırılan, üzerinde sahibinin adı yazılı, farklı konularda resimlerin yer aldığı küçük boyutlu bu grafik çalışmalar günümüzde ancak bazı kitapseverler tarafından kullanılan, nostaljik bir değeri ifade ediyor. Zira kitaplara her zamankinden daha kolay ulaşabildiğimiz günümüzde ekslibrislerin işlevleri kaybolmuş durumda.

Fakat durumun bir de sanatsal boyutu var. Her kitap için özel olarak üretilen çizimler değerini zaman içinde kaybetmedi, aksine artırdı; bir sanat dalına dönüşerek ve değerli koleksiyon objeleri olarak… Koleksiyonerlerin tercihi özellikle müzik ve erotizm temalı ekslibrisler.

Edvard Munch, Paul Klee, Pablo Picasso, Oscar Kokoschka gibi tarihin büyük ressamları da yeteneklerini ekslibrislerde göstermekten kaçınmadı.

EKSLİBRİS MÜZESİ ÜSKÜDAR’DA 

Ekslibrislerin bu sanatsal değeri günümüzde bazı etkinliklere konu olmaya devam ediyor. Bu etkinliklerden biri, sonuçları hafta arasında açıklanan, Işık Üniversitesi’nin düzenlediği yarışmaydı. Ekslibris Derneği başkanı ve Işık Üniversitesi Grafik Tasarım Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hasip Pektaş’ın girişimleriyle düzenlenen, ‘Kitabın Kartviziti Ekslibrisler’ başlıklı, liselere yönelik yarışamaya 58 liseden 931 çalışma katıldı. 25 öğrenciye mansiyon, 5 öğrenciye başarı ödülü verildi. Değerlendirmeden geçen 350 ekslibris 18 Ekim’de Işık Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’nde sergilenecek.

Ekslibrisler Türkiye’de Batı’dan gelen kitaplarla tanınır. Milli Kütüphane, Boğaziçi Üniversitesi Kütüphanesi, Basın Müzesi Kütüphanesi gibi Batılı ülkelerde basılmış kitaplara da yer veren kütüphanelerde ekslibrislere rastlamak mümkün. İstanbul Üsküdar’da, 15 bin ekslibrisin ziyaretçisini beklediği bir Ekslibris Müzesi’nin bulunduğunu da söyleyelim.

Eyüp Tatlıpınar – aksam.com.tr (5 Ağustos 2012)

E-posta adresiniz yayınlanmaz ve paylaşılmaz. Gerekli alanlar yıldız ile gösterilmiştir *

*

*

Ç o k   O k u n a n l a r