Şahbender Korkmaz’ın ilk kitabı AŞEKA (1984, Prospero Yayınları) adını taşıyordu. Onun yayınlanışının üzerinden tam 40 yıl geçtikten sonra ikinci şiir kitabı Kasaba Lirikleri, geçtiğimiz yılın son aylarında okurla buluştu. Yazıya, hızlı bir özetleme yaparak Kasaba Lirikleri için bir mekânın değil, o mekânın içinde biriken hafızanın, acının, suskunluğun ve direncin şiirsel haritasını çıkaran güçlü bir poetik yapıt olduğunu söyleyerek giriş yapabilirim.
Kitabın şiir evreninde kasaba, hem çocukluğun kırılgan coğrafyasıdır hem de yetişkinliğin sert gerçekliği. “Yargısız”, “Dava”, “Vardiya”, “Kan Davası”, “Algoritma” gibi şiirler, bireyin devlet, hukuk, emek ve sistem karşısındaki kırılgan konumunu öne çıkarırkan; “Annem”, “Kuzine”, “Sefertası”, “Hüznün Takvimi” gibi şiirler, aile, emek ve yoksulluk belleğini derin bir içtenlikle kayda geçirir. Toplumsal olan ile kişisel olan bu iki aks, kitap boyunca birbirini besler; şiir, tam da bu gerilim hattında yoğunlaşır. Korkmaz, “kasaba”yı bir sığınak ya da romantize edilmiş bir geçmiş olarak değil; siyasal, sınıfsal, kültürel ve duygusal çatışmaların iç içe geçtiği yaşanan yer olarak ele alır. Bu yönüyle Kasaba Lirikleri, taşrayı edilgen bir arka plan olmaktan çıkarır; onu konuşan, hatırlayan, yaralanan ve ölen bir özneye dönüştürür.
Kasaba Lirikleri’nin dikkat çekici özelliklerinden biri de lirik söylemi güncel politik ve toplumsal gerçeklikle bilinçli biçimde temas ettirmesidir. Şair, lirizmi bir kaçış alanı olarak değil, aksine gerçeğin yükünü taşıyan bir imkân olarak kullanır. Sözcükler çoğu zaman serttir; ironi, öfke ve yas, şiirin iç sesine eşlik eder. Güzel olan bu sertliğin, şiiri kuru bir ajitasyona sürüklenmemesidir. Korkmaz’ın dili, imgeyle düşünceyi, duygu ile tanıklığı dengede tutan bilinçle kurulur. Kitabın yapısı da bu bilinçle örülüdür. İçindekilerde karşılaşılan başlıklar, okuru tematik bir dolaşıma davet eder: adalet ve şiddet, emek ve yoksulluk, doğa ve talan, aşk ve kayıp, ölüm ve bellek. “Şair ve Ölüm”, “Çınar ve Ölüm”, “Kasaba ve Ölüm” gibi şiirler, ölümü soyut bir metafizik mesele olmaktan çıkarır; onu gündelik hayatın, mekânın ve toplumsal ilişkilerin içine yerleştirir. Ölüm burada bireysel olduğu kadar kolektif bir deneyimdir; kasabanın yavaş yavaş çözülüşünün, doğanın ve insan ilişkilerinin tahribinin bir sonucudur.
Doğa imgesi, Kasaba Lirikleri’nde merkezi bir yer tutar. “Ağaç Metaforları”, “Bozkır”, “Toprak”, “Dağ”, “Kaya”, “Kiraz Delisi” gibi şiirler, doğayı romantik bir fon olarak değil; tarih, emek ve yıkımın tanığı olarak konumlandırır. Ağaçlar, taşlar, patikalar ve mevsimler, insan hikâyelerinin sessiz taşıyıcılarıdır. Bu şiirlerde doğa, hem hatırlayan hem de unutulan bir varlık olarak belirir. Talan edilen, kurutulan, kesilen doğa; kasabanın ve insanın yazgısıyla paralel bir yazgıyı paylaşır.
Kitabın dilsel düzleminde ise belirgin bir sadelikle birlikte yoğun bir imgesel derinlik göze çarpar. Korkmaz, büyük sözlerden ve süslü anlatımlardan bilinçli olarak kaçınır; şiirin gücünü gündelik olanın içindeki çatlaklarda arar. Minibüs, balkon, klavye, kartpostal, sefertası gibi sıradan nesneler, şiirde simgesel bir ağırlık kazanır. Bu nesneler, kasaba hayatının hem maddi hem de duygusal çekmecelerini oluşturur. Korkmaz, bu çekmeceleri okurla paylaşırken didaktik bir ton kullanmaz; daha çok tanıklık eden, soran ve yer yer susan bir sesle ilerler.
Kasaba Lirikleri’nde taşra burada ne “masum”dur ne de “geri”; aksine modernliğin, kapitalizmin ve siyasal şiddetin tüm gerilimlerini üzerinde taşıyan bir alandır. Bu bakımdan da çağdaş Türk şiirinde taşra deneyimini yeniden düşünmeye çağıran önemli bir yapıttır. Şairin kasabası, merkezle sürekli temas hâlindedir; merkezden gelen baskılar, yasaklar, diller ve algoritmalar bu küçük coğrafyada somut karşılıklar bulur ve susmamanın, tanıklık etmenin, anımsamamın şiirsel biçimlerini araştırır. Şahbender Korkmaz’ın şiiri, aynı zamanda bir etik tutum önerir. “Susma Hakkı”, “Şiir Hakkı”, “Kaçak Şiir” gibi şiirler, şiirin kendisini de sorgulayan metinlerdir. Şair, şiirin neyi söyleyebileceğini, nerede durması ve hangi bedelleri göze alması gerektiğini sorar. Bu öz-düşünümsel tavır, kitabın poetik derinliğini artıran önemli bir unsurdur.Kasaba Lirikleri, bireysel bir hayat hikâyesinden yola çıkarak kolektif bir belleğe ulaşan; taşrayı hem bir yara hem de bir direnç alanı olarak kuran; lirizmi toplumsal tanıklıkla buluşturan güçlü bir şiir kitabıdır. Şahbender Korkmaz, bu kitabıyla, şiirin hâlâ dünyaya bakabileceğini, hâlâ söz alabileceğini ve hâlâ insanın yarasına dokunabileceğini gösterir. Kasaba Lirikleri, sessizleştirilenlerin, unutulanların ve görmezden gelinenlerin şiirsel kaydı olarak, çağdaş Türk şiirinde kalıcı bir iz bırakmaya adaydır
