Mürekkep Haber, 15. yılını kutladı

Kasım 18, 2026

Mürekkep Haber, 15. yılını kutladı

Kültür sanat haberleri alanında 2011’den bu yana yayın yapan Mürekkep Haber, 15. yılını Kabataş Artmahal’de düzenlenen etkinliklerle kutladı. Program kapsamında gerçekleştirilen “Türk Edebiyatının ve Yayıncılığının 15 Yılı” başlıklı söyleşide; yayıncılık sektöründeki değişim, dijitalleşme, sosyal medyanın okur ve yazar ilişkisine etkisi, yapay zekâ ve Türk edebiyatının uluslararası alandaki görünürlüğü ele alındı.

Kültür sanat haberleri alanında yayın yapan Mürekkep Haber, 15. yılını farklı sanat disiplinlerinden isimleri bir araya getiren bir programla kutladı. Kabataş Artmahal’de düzenlenen etkinliklerin ilk bölümünde, Türk edebiyatı ve yayıncılık dünyasının son 15 yıllık değişimini odağına alan bir söyleşi gerçekleştirildi.

“Türk Edebiyatının ve Yayıncılığının 15 Yılı” başlıklı söyleşinin moderatörlüğünü Kalem Ajans’ın kurucusu Nermin Mollaoğlu ile yazar ve akademisyen Murat Erdin üstlendi. Söyleşiye yazar Hakan Akdoğan ve Artemis Yayınları Yayın Yönetmeni Erdeniz Türkmen konuşmacı olarak katıldı.

Yayıncılıkta hız, değişen okur alışkanlıkları ve çeviri edebiyat

Söyleşide ilk olarak son 15 yılda Türk edebiyatında ve yayıncılık sektöründe yaşanan dönüşüm değerlendirildi. Hakan Akdoğan, edebiyat dünyasındaki değişimi yalnızca Türkiye üzerinden değil, dünya edebiyatıyla kurulan ilişki üzerinden de ele almak gerektiğini belirtti. Dünya edebiyatı olarak okura sunulan eserlerin aslında geniş bir edebiyat birikiminin yalnızca belirli bir bölümünü temsil ettiğine dikkat çeken Akdoğan, hangi eserlerin çevrileceği ve okura ulaşacağı konusunda piyasa koşulları, satılabilirlik ve hızın belirleyici olduğunu ifade etti.

Akdoğan, okurların da artan kitap fiyatları ve zaman kısıtlaması nedeniyle daha fazla seçim yapmak zorunda kaldığını söyledi. Sosyal medya yorumları, kitap kulüpleri, arka kapak yazıları ve kitapların görsel sunumlarının okuma tercihlerinde etkili olduğunu belirten Akdoğan, yayıncılık alanındaki önemli değişimlerden birinin de okurun kitap seçme biçiminin dönüşmesi olduğunu dile getirdi.

Yayıncıların ekonomik koşullar nedeniyle daha az satan yazarları yayımlayabilmek için yüksek satış potansiyeline sahip yazarlara ihtiyaç duyduğunu söyleyen Akdoğan, kitapların baskı adetlerindeki düşüşe de değindi. Roman, öykü ve şiir kitaplarının geçmişe kıyasla daha düşük sayılarda basıldığını belirten Akdoğan, kitap satışlarının nominal olarak artmasının enflasyon etkisi dikkate alındığında aynı tabloyu göstermediğini kaydetti.

Buna karşın Akdoğan, son 15 yılın Türk edebiyatı açısından üretim ve uluslararası temsil bakımından önemli bir dönem olduğunu ifade etti. Türk yazarlarının yurt dışında daha fazla görünürlük kazandığını belirten Akdoğan, bu süreçte Kalem Ajans ve Nermin Mollaoğlu’nun çalışmalarının etkisine dikkat çekti.

Erdeniz Türkmen ise yayıncılık sektöründeki değişimi üç döneme ayırarak değerlendirdi. Türkmen’e göre 2011-2015/2016 yılları arasında büyük yayınevlerinin yanı sıra küçük ve orta ölçekli yayınevlerinin de sektöre katılmasıyla yayıncılık alanında farklı seçkiler ve bakış açıları ortaya çıktı. Bu dönemde Jaguar ve Domingo gibi yayınevlerinin edebiyat alanındaki yayınlarıyla farklı eserlerin okurla buluştuğunu belirten Türkmen, sonraki yıllarda sosyal medyanın yayıncılık sektöründeki etkisinin giderek arttığını söyledi.

Bookstagram ve BookTok gibi okur topluluklarının kitapların tanıtımında ve okur tercihlerinde etkili hâle geldiğini belirten Türkmen, pandemi sonrasında dijitalleşmenin yayınevleri açısından daha belirleyici bir gerekliliğe dönüştüğünü ifade etti.

Sosyal medya yazar-okur ilişkisini nasıl değiştirdi?

Söyleşinin önemli başlıklarından biri de sosyal medyanın yazar, yayınevi ve okur arasındaki ilişkiye etkisi oldu. Nermin Mollaoğlu, dijitalleşmeyle birlikte okur ve yazar arasındaki mesafenin kısaldığını, bu ilişkide yayınevlerinin önemli bir köprü işlevi gördüğünü söyledi.

Erdeniz Türkmen, okurun yazara doğrudan ulaşabilmesinin her zaman yazar açısından aynı ölçüde olumlu karşılanmayabileceğini belirterek, yazarın görünürlük beklentisiyle eserleri üzerinden anılma isteği arasındaki dengeye dikkat çekti.

Hakan Akdoğan ise günümüzde yazarların sosyal medya aracılığıyla görünürlüklerini artırma baskısıyla karşı karşıya kaldığını söyledi. Akdoğan, sosyal medyada geniş bir takipçi kitlesine ulaşmanın edebî niteliğin önüne geçebildiği durumlar bulunduğunu belirterek, geçmişte gazetelerin ve edebiyat medyasının üstlendiği görünürlük işlevinin bugün farklı mecralara taşındığını ifade etti.

Nermin Mollaoğlu, sosyal medyanın edebiyat eleştirisinde daha geniş bir katılım alanı oluşturduğunu savunurken, geçmişte sınırlı sayıdaki eleştirmenin değerlendirmelerinin yazarların edebiyat dünyasındaki konumunu etkileyebildiğini hatırlattı. Sosyal medyanın bu açıdan daha demokratik bir eleştiri ortamı yaratabileceğini dile getirdi.

Yayınevlerinin dijital platformlara yaklaşımını anlatan Erdeniz Türkmen, farklı okur gruplarının farklı mecralarda bulunduğunu söyledi. Artemis Yayınları’nın özellikle genç okur kitlesine yönelik yayınlarında TikTok’un önem kazandığını belirten Türkmen, yayınevlerinin Instagram, Facebook ve TikTok gibi platformlardaki içeriklerini okur kitlesinin beklentilerine göre güncellemek durumunda olduğunu ifade etti. Türkmen, sosyal medyadan gelen geri bildirimlerin takip edilmesi gerektiğini ancak her yorumun doğrudan uygulanmasının zorunlu olmadığını da ekledi.

Yapay zekâ edebiyatın üretim sürecini nasıl etkiliyor?

Murat Erdin’in gündeme getirdiği bir diğer konu, yapay zekânın edebiyatta kullanımı ve yayınevlerinin yapay zekâyla üretilen metinleri tespit etme yöntemleri oldu. Erdin, özellikle çeviri ve edebî üretim süreçlerinde yapay zekânın kullanım sınırlarının nasıl belirleneceğini konuşmacılara yöneltti.

Erdeniz Türkmen, yayınevlerinin yapay zekâyla oluşturulan metinleri tespit etmek konusunda henüz kesin bir yönteme sahip olmadığını belirtti. Özellikle edebî çevirilerde yapay zekâ tarafından üretilen metinlerin bazı dil ve anlatım özelliklerinden ayırt edilebildiğini söyleyen Türkmen, kurgu dışı metinlerde bu ayrımın daha zor olabileceğine dikkat çekti.

Yaklaşık 25 yıldır yaratıcı yazarlık atölyeleri yürüten Hakan Akdoğan ise yapay zekânın metinlerinde kusursuzluk arayışının belirgin olduğunu ifade etti. Akdoğan’a göre edebî üslup, yazarın kendine özgü kusurlarını ve tercihlerini de içeriyor. Yapay zekânın teknik açıdan başarılı metinler üretebildiğini ancak kişisel üslup konusunda henüz aynı yetkinliğe ulaşamadığını belirten Akdoğan, bu teknolojinin zaman içinde gelişerek tespit edilmesini zorlaştırabileceğini söyledi.

Kültür sanat medyasının kitapların okura ulaşmasındaki rolü

Söyleşide bağımsız yayınevleri ile büyük yayınevleri arasındaki görünürlük farkı ve kültür sanat medyasının kitapların okura ulaşmasındaki rolü de ele alındı. Nermin Mollaoğlu, sosyal medyanın küçük ve bağımsız yayınevlerine kendi okur topluluklarıyla doğrudan ilişki kurma olanağı sağladığını belirtti.

Mollaoğlu, çeviri edebiyatın Türkiye yayıncılık sektöründeki ağırlığına da değinerek farklı ülkelerdeki edebiyatların Türkçeye kazandırılmasında yayıncıların ve edebiyat ajanslarının rolünü değerlendirdi. Farklı coğrafyalardan yazarların Türkiye’de tanınmasında kültür sanat haberlerinin etkisine örnek olarak Norveçli yazar Erlend Loe’nun Doppler adlı kitabının Türkiye’deki okurla buluşma sürecini anlattı. Mollaoğlu, yazarın Türkiye ziyaretinin ardından gazete ve haber kanallarında yapılan röportajların kitabın tanınırlığına katkı sağladığını ve satışlarının artmasında etkili olduğunu söyledi.

Erdeniz Türkmen de bir yazarın tanınmasının yalnızca tek bir kitabın satışını değil, okurun o yazarın geldiği coğrafyanın edebiyatına yönelmesini de sağlayabildiğini belirtti. Kültür sanat medyasının ve yayıncılık alanındaki farklı mecraların, okurun yeni yazarlar ve edebiyatlarla tanışmasında rol oynadığını ifade etti.

Kutlama programında tiyatro ve resim sergisi de yer aldı

Mürekkep Haber’in 15. yıl programı söyleşinin ardından tiyatro ve resim sanatına uzanan etkinliklerle devam etti. Apartman Sahne’nin O Çatının Altında adlı oyunundan bir bölüm olan “O Ay’ı Çizemiyorum” sahnelendi. Yusuf Özalp ve Sıla Erkan’ın yazdığı oyunda Yusuf Özalp sahne aldı.

Program kapsamında ayrıca ressam Lütfü Kaplanoğlu’nun 32. kişisel sergisi “Arya” ziyaret edildi. Böylece Mürekkep Haber’in 15. yıl buluşması; edebiyat, yayıncılık, tiyatro ve resim sanatını bir araya getiren söyleşi, gösterim ve sergi ziyaretiyle tamamlandı.

Yorum yapın