Kültür & Tarih Sohbetleri’nin özel bölümünde Cengiz Özdemir ve Ozan Sağsöz’ün konuğu İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Eski Yunan Dili ve Edebiyatı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erman Gören oldu. Gören, Everest Yayınları’ndan çıkan yeni Odysseia çevirisini merkeze alarak Homeros’un destanlarını değerlendirdi.
Kültür Tarih Sohbetleri’nin özel bölümünde Prof. Dr. Erman Gören, Odysseia’nın neden çağdaş romana daha yakın bir anlatı yapısına sahip olduğunu, hafıza ve bilinç akışı tekniklerinin destanda nasıl kullanıldığını, James Joyce’un Ulysses’i başta olmak üzere modern edebiyat üzerindeki etkilerini örneklerle anlattı.
Odysseia: Bir destanı çevirmek
Gören, İlyada çevirisi sırasında oluşturduğu epitet, terim ve tekrarlayan dize sözlüklerinin, Odysseia çevirisinde temel oluşturduğunu belirtti. Ancak bağlam değişse de tekrarlayan dizelerin aynı kalmasının zorluk yarattığını ifade eden Gören, Odysseia’nın anlatım dokusunun İlyada’dan farklı olduğunu söyledi:
“Ben daha çok İlyada’yı önemserim. Fakat farklı anlatım stratejileri var. Burada kısa diyalog bazlı çok fazla pasaj var. Ayrıca romanslı bir anlatıyla ilerliyor. Hafıza tekniklerini kullanıyor. İnsanlar bir şeyleri hatırlıyorlar, hatırladıklarını anlatıyorlar. Sonra o anlattıkları üzerine bir kere daha anlatıyorlar. Anlattıkları aynı hikâyeyi başka başka insanlara anlatıyorlar. Başka başka insanlara başka başka yalanlar anlatıyorlar.”
Gören’e göre Odysseia, aynı zamanda farklı coğrafyalar ve kültürlerle karşılaşan Atina’nın yeni bir dil ve kültür oluşturma sürecini de yansıtıyor. “Büyük bir coğrafyada yabancıyla karşılaşıp sonra buradan bir yeni dil üretiyor ve bunun rol modeli Odysseia’daki Odysseus’tur” diyen Gören, destanın bu yönüyle Atina’nın kültürel dönüşümünü anlamak açısından da önemli olduğunu ifade etti.
