Ayşegül Günsür’ün Destek Yayınları tarafından yayımlanan Bir Panik Ataklının Günlüğü’nde kalp nasıl hızlanır, nefes nasıl daralır, hayat nasıl sıkışır, tam anlamıyla “Panik Atak” geçirmek ne demek, o anı tüm ayrıntılarıyla okuyoruz. Modern dünyanın artık normali olan “Panik Atak” krizleri o kadar normal bir durum değil ki, Ayşegül Günsür’ün panik atak krizine dair yazdığı anları okurken bu bir tür savaş anında sığınaklara inilmesi için çalan siren sesi diye düşünmeden edemedim.
“Bu, benim aydınlanmamın hikayesi, tam 20 yıl sürdü. Aydınlanma deyince spiritüel anlamda bir aydınlanma değil, hayatımın aydınlanması, karanlık köşelerine ışık vurması gibi…”
Bir Panik Ataklının Günlüğü, çağdaş kent yaşamının kadın bedeni ve zihni üzerinde yarattığı görünmez baskıları merkeze alan, bireysel bir ruhsal deneyimi toplumsal bir meseleye dönüştüren kitaplar arasında yerini şimdiden aldı. Ayşegül Günsür, yalnızca panik atak yaşayan bir kadının iç dünyasını anlatmıyor; aynı zamanda modern hayatın “başarılı”, “güçlü”, “yetişkin” ve “kusursuz” kadın olma zorunluluğunu da sorguluyor. Kitap, günlük formunun samimiyetinden yararlanarak bizi doğrudan Ayşegül Günsür’ün zihnine taşıyor. Böylece “panik atak” yalnızca psikolojik bir rahatsızlık olarak değil, modern yaşamın hızına yetişemeyen ruhun çığlığı olarak yankılanıyor.
Bir Panik Ataklının Günlüğü, üç ana başlıktan oluşuyor. Sessiz Bir Çöküş, İyileşmenin Işığı, Ve Özgürlük. Üç bölüm boyunca Ayşegül Günsür’ün “Panik Atak” hastalığı ile yüz yüze geldikten sonra yaşadıklarını okuyoruz. İlk bölüm Sessiz Bir Çöküş’de ilk panik atak geçirdiği anları anlattığı satırlar çok etkili, çok çarpıcı ve son derece üzücü. Yaşanan o anın dile kolay 20 yıl sürecek tedavi ve iyileşme süreci konunun aslında ana odak damarlarını tek tek açığa çıkarmaya başlıyor. Gerçekten de hiçbir şey dışardan göründüğü gibi değil. İyileşmenin Işığı, Ve Özgürlük bölümlerinde yüzeyde gördüğümüz ne varsa derinlerde daha da fazlasının olduğu bir gerçeklikle karşılaşıyoruz.
“Umurumda değil demek bir kandırmaca, öyle işlemiyor insanın zihni. Hangi gün, hangi ay hatırlamıyorum ama hatırladığım net bir anıyı size anlatmak istiyorum. Yine hem işyerinde hem de evde yoğun geçen bir sabah, elimi yüzümü yıkamak için lavaboya eğildiğimde aynada yüzümü gördüm. Bu ben değilim ki! Sanki ilk defa görüyordum. Kim bu? Yabancı bir insan. Aynaya baktıkça ağlama hissi gelmeye başladı ve derin bir üzüntü, hüzün. Deliriyorum ben galiba diye düşündüm aynanın karşısında. Evet şuracıkta delireceğim ve beni hastaneye kaldıracaklar”
Kitabın en dikkat çekici yönü panik atağı dramatize etmek yerine gündelik hayatın sıradan akışı içinde göstermesi. Ayşegül Günsür’ün yaşadığı krizler büyük trajedilerden değil; iş toplantılarından, ev içi sorumluluklardan, sosyal ilişkilerden, evlilik baskısından ve sürekli “iyi görünme” zorunluluğundan doğuyor. İyi bir aile düzeninde yetişerek, iyi eğitimler almış, okumuş, iş dünyasına atılmış, iş hayatında kariyer sahibi olmuş, disiplinli, başarılı, sosyal, kültürlü modern bir kadın portresi var karşımızda. Ancak açık bir şekilde görüyoruz ki, Günsür’ün yaşadığı krizler, bireysel bir zayıflığın değil; çağdaş toplumun insanı sürekli performans göstermeye zorlayan yapısından kaynaklanıyor.
Evlilik de dahil bu portrenin içine, fakat evlilik ayrıca ele alınması gereken bir konu. Evlilik müessesi için, -kadın tarafıysanız eğer- yukarıda saydığım performanslar kadını oldukça zorluyorken bir de bu performansların tamamı boşa düşüyor, değeri asla bilinmiyor, görülüp, anlaşılıp takdir edilmiyor. Bu yüzden, bu günlük, Bir Panik Ataklının Günlüğü olmakla birlikte modern bir kadının evliliğinin de anatomisi aynı zamanda. Gerilimi yüksek bir anatomik yapı bu.
Özellikle kadınlar için iki tarafın da aileleri başta olmak üzere eşiyle kurduğu ilişkiler, kaygı mekanizmasının temel kaynaklarını oluşturuyor. Aile, dışarıdan bakıldığında güvenli bir alan gibi görünse de günlüğün sayfalarını çevirdikçe bu yapının Ayşegül Günsür üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğu anlaşılıyor.
Beklentiler, duygusal yükler ve sürekli “iyi olma” zorunluluğu, panik atak krizlerini besleyen görünmez katmanlar. Kadın hem ailesini iyi temsil ederek yüzlerini kara çıkarmamalı, hem çalışmalı, hem iyi eş olmalı, hem sosyal ortamlarda görünmeli, hem de duygusal olarak herkesin yükünü taşımalı. Ancak bütün bunların arasında kendi ruhsal durumu var, tüm bu temsil sorumlulukları arasında tam olarak neleri istiyor neleri istemiyor kendisinin de tam olarak bilemediği, günlük ve yaşamsal hengamelerde kaybolup görünmeyen duygular var ve sonunda tüm bunların üzerine ruhsal çöküşünü gizlemek zorunda olma durumları var. Bunların sonucunda bir panik atak fırtınası patlak veriyor ve iyileşmek 20 yılını alıyor.
Ayşegül Günsür’ün günlüğünde modern çalışma hayatı yalnızca ekonomik bir zorunluluk olarak ele alınmıyor; Günsür çalışmayı, üretmeyi ve hangi işin başına geçerse geçsin başarılı olmuş bir kadın. İş hayatı insanın psikolojisini aşındıran mekanik bir düzen olarak resmediliyor. Günsür tüm koşturmalar içerisinde yaşayamamaktan mustarip bir kadın. Sürekli yetişme telaşı, profesyonel görünme zorunluluğu ve rekabet ortamı, karakterin bedensel krizlerine dönüşüyor
Panik atak burada yalnızca zihinsel bir durum değil kesinlikle; nefes darlığı, çarpıntı, terleme ve ölüm korkusuyla bedenin doğrudan isyanına dönüşen bir yaşayamama hali. Çağdaş bir insanın ve spesifik olarak bunca yükün altına giren bir kadınım ruhsal sorunlarının bedenden ayrı düşünülemeyeceğini güçlü biçimde hissettiriyor bize Günsür.
Kitapta sosyal yaşamın sunuluş biçimi de dikkat çekici. Sosyalleşmek, arkadaş buluşmaları, kalabalık ortamlar ve şehir hayatının bitmeyen hareketi, Ayşegül Günsür için çoğu zaman tehdit unsuru hâline geliyor. Modern kent yaşamı özgürlük alanı değil; sürekli tetikte kalmayı gerektiren bir stres atmosferi. Panik atak krizleri, özellikle toplumsal alanlarda yoğunlaşarak -tam köprü üzerinde trafiğin içindeyken mesela – karakterin gündelik hayatını daraltıyor. Böylece şehir hayatının birey üzerindeki psikolojik baskısının nasıl olduğunu görmüş oluyoruz.
Günlüğün en güçlü yönlerinden biri tedavi sürecini romantikleştirmeden anlatması. Çünkü Ayşegül Günsür, iyileşmeyi ani bir mucize olarak sunmuyor. Terapiler, ilaç kullanımı, doktor görüşmeleri, korkularla yüzleşme çabası ve zaman zaman yaşanan gerilemeler son derece gerçekçi biçimde aktarılıyor. Ruh sağlığı meselelerinin hâlâ tabu olarak görüldüğü bir toplumda, panik atağın açık biçimde konuşulması kitabı değerli kılan önemli bir unsur.
Tedavi sürecinin anlatımında dikkat çeken başka bir unsur da Günsür’ün kendi bedenini yeniden tanımaya başlaması. Başlangıçta bedenini yalnızca krizlerin kaynağı olarak görürken, zamanla onun aslında bastırılmış duyguların taşıyıcısı olduğunu fark ediyor. Bu nedenle iyileşme, yalnızca semptomların azalması değil; kişinin kendisiyle yeni bir ilişki kurması anlamına da geliyor. Kişinin kendisiyle olan ilişkisi dünyayla kurduğu ilişki adına çok kıymetli.
Bir Panik Ataklının Günlüğü, panik atak deneyimini bireysel bir rahatsızlığın ötesine taşıyarak modern yaşamın ruhsal maliyetini görünür kılan önemli bir anlatı. Aile, iş hayatı, evlilik, toplumsal beklentiler ve kadınlık rolleri arasında sıkışan bireyin içsel çöküşünü son derece yaşanmış, sahici biçimde aktarıyor. Ayşegül Günsür, çağımızın hız ve başarı takıntısı içinde giderek yalnızlaşan insanına ayna tutarken, aynı zamanda kırılganlığın saklanması gereken bir kusur değil; anlaşılması gereken insani bir gerçek olduğunu da hatırlatıyor bize.
