Uluslararası Hypatia Bilim ve İletişim Festivali’nin ikincisi için geri sayım başladı. 25-29 Ağustos tarihlerinde İzmir Foça’da düzenlenecek festival; bilim insanlarını, akademisyenleri, gazetecileri, bilim iletişimcilerini, sanatçıları, öğrencileri ve çocukları beş gün boyunca aynı alanda buluşturacak.

Cambridge Üniversitesi Fizik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mete Atatüre’nin de konuk olduğu festivalde, Türkiye’den ve yurtdışından yaklaşık 70 konuşmacı yer alacak. Kuantum fiziğinden yapay zekaya, iklim krizinden evrime, uzay bilimlerinden dezenformasyona kadar çok sayıda konu ele alınırken; yetişkin ve çocuk atölyeleri, film gösterimleri, teleskopla gökyüzü gözlemleri, yarışmalar, bilim kurgu, stand-up ve müzik etkinlikleri de programın parçası olacak.

Festivalin açıklanan programı 13 ana etkinlik, 30’dan fazla yetişkin atölyesi ve 15 çocuk atölyesinin yanı sıra farklı kültür-sanat ve gözlem etkinliklerinden oluşuyor. Böylece Hypatia, bilimin yalnızca konuşulduğu değil; deneyimlendiği, tartışıldığı ve sosyal hayatın parçası haline getirildiği beş günlük bir buluşma olmayı hedefliyor.

Festival Türkiye’de bilim iletişiminin geleceği tartışmasıyla başlayacak

Festivalin ilk günü olan 25 Ağustos Salı, kahvaltı ve tanışmanın ardından atölyelerle başlayacak. Festivalin resmi açılışı ise 16.00’da gerçekleştirilecek.

Açılışın ardından günün ilk büyük oturumunda “Türkiye’de Bilim İletişiminin Geleceği” tartışılacak. Nurcan Seven’in moderatörlüğündeki panelde Dr. Ömer Kamacı, Tunahan Sönmeztürk ve Çağla Üren konuşmacı olarak yer alacak.

Günün devamında tarih, astrobiyoloji ve bilim iletişiminin farklı alanlarına uzanan paralel etkinlikler gerçekleştirilecek. “Bilim ve İletişimde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği” panelinde de Doç. Dr. Suncem Koçer moderatörlüğünde Prof. Dr. Çiler Dursun, Dr. Zuhal Hazar, Hilal Fidan ve Yasemin Kozak bir araya gelecek.

İlk günün atölyeleri arasında ise volkanların şekillendirdiği medeniyetler, ötegezegenler, Fermi Paradoksu ve uzay istasyonları gibi konular var.
Akşam ise “Bir Gidişat Eleştirisi Olarak Bilim Kurgu” başlıklı panel Uğur Yağcıoğlu, Pınar Yağcıoğlu ve Gökalp Gönen’in katılımıyla gerçekleştirilecek.

Golden Shot, Avarya ve Lal film gösterimleri ile kuş gözlemciliği de ilk gün programında yer alıyor. Festivalin ilk gecesi teleskoplarla gerçekleştirilecek gökyüzü gözlemleriyle sona erecek.

Yapay zeka, gazetecilik, dezenformasyon ve iklim krizi aynı gün tartışılacak

26 Ağustos Çarşamba gününün ilk büyük oturumu “Post Truth ve Yapay Zeka Çağında Gazetecilik” olacak. Doç. Dr. Suncem Koçer’in moderatörlüğünü yapacağı panelde Çağla Üren, Gökhan Biçici ve Nurcan Seven konuşacak.

Ardından yapay zekanın tarihsel ve felsefi kökenlerinden greenwashing’e kadar farklı başlıklarda eş zamanlı etkinlikler düzenlenecek. Bu etkinlikler arasında “Yapay zeka ve matematiksel mantık”, “Greenwashing ve Tüketici Algısı”, “Fizik ve Teknoloji” gibi başlıklar yer alıyor.

Öğleden sonra düzenlenecek panelde ise dezenformasyonun halk sağlığı üzerindeki etkileri ele alınacak. Çağla Üren’in moderatörlüğündeki “Dezenformasyon ve Halk Sağlığı” panelinde Dr. İlkay Nişancı, Dr. Tufan Kıymaz, Prof. Dr. Sedat Gündoğdu ve Prof. Dr. Doğanay Tolunay konuşacak.

Aynı günün programında yapay zeka ile değişen internet, plastik kirliliği, sokak hayvanlarının geleceği üzerine tartışmalar ve koro/şan atölyesi de yer alıyor.

Günün ana oturumlarından bir diğeri ise “Ekoloji ve İklim Krizine Bilimsel Yaklaşım” olacak. Doç. Dr. İlknur Doğu Öztürk’ün moderatörlüğünde Prof. Dr. Doğanay Tolunay, Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, Dr. İlkay Nişancı ve Hakan Fıçıcı iklim krizini farklı disiplinlerin perspektifinden değerlendirecek.

Akşam “Yavaş Ölüm” belgesel gösteriminin ardından Dr. İlkay Nişancı ve Hakan Fıçıcı ile soru-cevap gerçekleştirilecek. Gece ise yeniden teleskoplarla gökyüzü gözlemine ayrılacak.

Cambridge’den Prof. Dr. Mete Atatüre kuantum fiziğini anlatacak

Festivalin 27 Ağustos Perşembe programında kuantum fiziği öne çıkıyor. Cambridge Üniversitesi Fizik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mete Atatüre ve Dr. Tufan Kıymaz, “Kuantum Fiziği ve Teknolojilerinin Açtığı Felsefi Ufuklar” başlıklı etkinlikte bir araya gelecek.

Günün paralel oturumlarında yapay zeka destekli medya üretimi ve tasarımı, kriz zamanlarında bilim iletişimi, Ay yolculuğu ve insanlığın genetik ve antropolojik hikâyesi gibi konular işlenecek.

“Yerin Altından Uzayın Derinliklerine: Bilim ve Geleceğimiz” panelinde Dr. Ömer Kamacı, Yasemin Kozak, Yaren Bektaş ve Kemal Cihat Toprakçı yer alacak. Ardından Prof. Dr. Aylin Topal, Prof. Dr. Zafer Gedik ve Doç. Dr. Aylin Şendemir’in katılımıyla “‘Bilimler Köyü’ Deneyimi” konuşulacak.

Diğer sunumlar arasında UFO/UAP alanındaki gelişmeler, uygulamalı tiyatro ve etkili iletişim, amatör roketçilik gibi konular var.

Ayrıca “Yapay Zeka Teknolojileri ve Felsefesi” panelinde Doç. Dr. İlknur Doğu Öztürk moderatörlüğünde Prof. Dr. Tolga Birdal, Dr. Zuhal Hazar ve Dr. Tufan Kıymaz yapay zekanın teknolojik ve düşünsel boyutlarını tartışacak.

Amatör telsizcilik ve uydu avcılığı etkinliğinin ardından akşam programında “Güleryüzlü Bilim: Talk Show” etkiniliği gerçekleştirilecek.

Gece 22.30’dan 02.00’ye kadar teleskoplarla gökyüzü gözlemleri yapılacak. 

Dijital eğitimden sansüre, Newton’dan kuantum krizine
28 Ağustos Cuma günü “Dijital Çağda Eğitimin Geleceği” paneliyle başlayacak. Doç. Dr. İlknur Doğu Öztürk’ün moderatörlüğünde Prof. Dr. Bilge Can, Dr. Tufan Kıymaz ve Dr. Yusuf Karlı dijital dönüşümün eğitim üzerindeki etkilerini tartışacak.Ardından internet sansüründen Newton fiziğine kadar çeşitli atölyeler gerçekleştirilecek. Öğleden sonra festivalin en hareketli etkinliklerinden biri olan “Su Roketi Yarışması” başlayacak.
Bunun ardından, “Bilim, Akademi, Özgürlük Panel & Forum” başlıklı oturumda Prof. Dr. Çiler Dursun “Akademi Neden Devrimci Olamaz”, Prof. Dr. Mustafa Şen “Sosyal Bilimler ve Büyük Dönüşüm”, Prof. Dr. Gökhan Gökgöz ise “Hakikat Rejimlerinin Dönüşümü ve Bilginin Piyasalaşması” başlıklarıyla sahnede yerini alacak.
Günün devamında kuantum krizi ve belirsizlik, eleştirel düşünme, koro/şan ve poi atölyeleri düzenlenecek. Akşam yapılacak bilgi yarışmasının ardından stand-up sanatçısı Mustafa Uğur Yağcıoğlu “MUSTY” sahne alacak. Festival korosu ve kapanış gösterilerinin ardından gökyüzü gözlemleri gece 03.00’e kadar devam edecek.
Son gün evrim, modern fizik, CRISPR ve bilim iletişimi konuşulacak
Festivalin son günü olan 29 Ağustos Cumartesi, “Disiplinlerarası ‘Evrim’ Anlayışı” başlıklı oturumla başlayacak. Dr. Tufan Kıymaz’ın moderatörlüğünde Dr. Yusuf Karlı, Yasemin Kozak ve Zeynep Behram evrim kavramını farklı disiplinler üzerinden ele alacak.
Ardından Dr. Yusuf Karlı “Paradigma Kayması ve Modern Fizik”, Zeynep Behram “CRISPR Teknolojileri ve Yeni Nesil Gen Tedavileri”, Prof. Dr. Tolga Birdal ise “Başlangıçta Daire Vardı: Geometrinin Modern Zekaya Yolculuğu” başlıklı etkinliklerle katılımcılarla buluşacak.
Festivalin kapanış oturumu “Disiplinlerarası Bilim ve Geleceğin İnşası” başlığıyla gerçekleştirilecek. Nurcan Seven’in moderatörlüğündeki oturumda Prof. Dr. Çiler Dursun, Dr. Tufan Kıymaz, Dr. Yusuf Karlı ve Prof. Dr. Tolga Birdal yer alacak.Son olarak Zeynep Behram’ın gerçekleştireceği “Bilim İletişimi Rol Play” etkinliğiyle beş günlük yetişkin programı tamamlanacak.
Çocuklar mikroskoptan dinozorlara, fosillerden dijital okuryazarlığa bilimi deneyimleyecek
Festival programının önemli bölümlerinden birini çocuklara özel etkinlikler oluşturuyor. Beş gün boyunca düzenlenecek atölyelerde çocukların yalnızca bilimsel bilgi edinmesi değil, doğrudan deney yapması, üretmesi, gözlemlemesi ve soru sorması hedefleniyor.
Programda “Mikroskop ile Mikro Evrenleri Keşfediyoruz”, “Kayaları Tanıyalım”, “Dünyanın Katmanları”, “Fosil Yapalım”, “Paleontolojik Kazı Atölyesi”, “Dinozorlar Hakkında Bilmedikleriniz”, “Kristal Yapalım”, “Plastik Tespit Atölyesi”, “Safsata Avı Atölyesi” ve “Dijital Okuryazarlık Atölyesi” gibi bilimsel içeriklerin yanı sıra çizgili kitap, yaratıcı drama, yaratıcı sanat, koro/şan ve “Oyna, Dans Et, Keşfet!” etkinlikleri yer alıyor.
Festivalin dikkat çeken uygulamalı etkinliklerinden “Su Roketi Yarışması”nda ise çocuklar kendi roket maketlerini yaparak özel bir hidrolik sistemle bunları fırlatma fırsatı bulacak.
Hypatia Bilim’in kurucusu ve bilim iletişimcisi Nurcan Seven, çocukların festivalin merkezinde bulunduğunu belirterek, bilim merakının en güçlü biçimde çocuklukta ortaya çıktığına dikkat çekiyor.
“Atölyeleri tasarlarken çocukların sadece dinleyen değil, deneyen, keşfeden ve soru soran bireyler olmasına odaklandık. Bilimi eğlenceli, erişilebilir ve uygulamalı hale getirmeye çalıştık” diyen Seven, uygulamalı içeriklere, oyunlaştırmaya, sanat-bilim kesişimine ve farklı yaş gruplarının ihtiyaçlarına özel tasarımlara önem verdiklerini vurguluyor.

Cambridge, Oxford, CERN ve Türkiye’nin önde gelen üniversitelerinden katılım

Festivalin Akademik Danışma Kurulu ve konukları arasında dünyanın ve Türkiye’nin önde gelen bilim ve eğitim kurumlarından isimler bulunuyor.

Yurt dışından Cambridge ve Oxford üniversiteleri, CERN ve Hollanda’daki QuTech laboratuvarından temsilcilerin katılması planlanırken; Türkiye’den İstanbul Teknik Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi, Koç Üniversitesi, Doğuş Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Bilkent Üniversitesi, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü ve Çukurova Üniversitesi gibi kurumlardan bilim insanları festivalde yer alacak.

KESK, TTB, Eğitim-Sen ve SES gibi emek örgütlerinin yanı sıra bilim, iletişim, kültür ve sanat alanında faaliyet gösteren gençlik ve sivil toplum kuruluşları da festivalin katılımcıları arasında.

Festival alanında bir “Bilim Sokağı” kurulacak

Festival alanında katılımcıların ortak emeğiyle oluşturulan bir “Bilim Sokağı” da kurulacak. Bilim, gençlik, teknoloji, astronomi, yapay zeka, felsefe, doğa bilimleri, iletişim, edebiyat ve sosyal bilimler alanlarında çalışan topluluklar burada çalışmalarını halka açık şekilde sergileyebilecek.

Farklı üniversitelerden öğrenciler, gençlik toplulukları ve dernekler de bilim insanları ve alanında uzman isimlerle doğrudan bir araya gelebilecek. Festival komitesi özellikle gençlik topluluklarını ve dernekleri festival alanında stant açmaya davet ediyor.

Toplumsal cinsiyet eşitliği festival kültürünün parçası

Festival adını Antik Çağ’ın en önemli kadın matematikçi, astronom ve filozoflarından Hypatia’dan alıyor. Organizasyon ekibi de kadınların bilimde daha görünür hale gelmesini festivalin temel ilkelerinden biri olarak değerlendiriyor.

Programda bilim, teknoloji ve iletişim alanında toplumsal cinsiyet eşitliğinin ayrıca tartışılmasının yanı sıra festivalin organizasyonunda da bu yaklaşımın uygulanması hedefleniyor.

“Toplumsal cinsiyet eşitliğini, konuşmacı seçimlerinden organizasyon yapısına, gönüllü ekiplerden karar alma süreçlerine kadar festivalin kültürüne yerleştirmeye çalışıyoruz” diyen Seven, çocukların ve gençlerin farklı kadın bilim insanlarını rol model olarak tanıyabilmesinin önemini vurguluyor.

Foça’da bilimle iç içe beş gün

Öncülüğünü Hypatia Bilim Medya ve İletişim Derneği’nin yaptığı festivale bilim iletişim platformları, sivil toplum kuruluşları, akademik kurumlar, bilim merkezleri, yerel yönetimler, yayınevleri ve medya kuruluşları destek veriyor. Destekçiler arasında İzmir Bornova Mevlana Toplum ve Bilim Merkezi, Denizli Bilim Merkezi ve Manisa Yunusemre Bilim Merkezi de var.

Festival, Foça’daki Bueno Beach tesisinde denize sıfır bir alanda gerçekleştirilecek. Konaklama seçenekleri arasında çadır bulunurken isteyen katılımcılar çevredeki otellerde de konaklayabilecek. Çocuklar ve gençler festivalin temel hedef kitlesini oluşturmakla birlikte etkinlikler her yaştan bilim ve sanat meraklısına açık olacak.

Festival ekibi Hypatia’yı yalnızca yılda birkaç gün gerçekleştirilen bir etkinlik olarak değil, yıl boyunca farklı kentlerde sürecek bir bilim iletişimi ekosistemi olarak kurguluyor.