İngiliz yazar Zadie Smith, şarkıcı Dua Lipa ile gerçekleştirdiği söyleşide, İngiltere’de artan eşitsizliğin kültürel farklılıklar ve göç tartışmaları üzerindeki etkisini ele aldı. Smith, sosyal devletin zayıflaması, işsizlik ve barınma sorunlarının toplumsal ayrışmayı derinleştirdiğini söyledi.
Zadie Smith, 24 Ekim’de Londra’daki Southbank Centre bünyesinde düzenlenen London Literature Festival kapsamında Dua Lipa ile bir araya geldi. Smith’in 2000 yılında yayımlanan ilk romanı White Teeth (Beyaz Dişler) odağında gerçekleşen söyleşide, çok kültürlülük, göç, ekonomik eşitsizlik ve İngiltere’nin değişen toplumsal yapısı konuşuldu.
Smith, 1980’ler ve 1990’lardan günümüze çok kültürlülüğe yönelik tutumların nasıl değiştiğine ilişkin soruya yanıt verirken, toplumsal gerilimlerin yalnızca kültürel farklılıklarla açıklanamayacağını belirtti. Yazara göre iş bulmanın zorlaşması, konut sıkıntısı, okulların ve hastanelerin kötüleşen koşulları, insanların birbirleriyle ilişkilerini de dönüştürüyor.
Smith, sosyal devletin sağladığı güvencelerin kültürel farklılıkların daha rahat karşılanmasını mümkün kıldığını savundu. İnsanların barınma, eğitim ve sağlık hizmetlerine erişebildiği koşullarda farklılıkların ilgi çekici, zaman zaman rahatsız edici olabileceğini; ancak bunların varoluşsal bir tehdide dönüşmediğini ifade etti. Ekonomik güvencesizliğin arttığı günümüzde ise bu farklılıkların çok daha derin ayrışmalara yol açtığını söyledi.
White Teeth ve çok kültürlü İngiltere
Smith’in ilk romanı White Teeth, Londra’nın kuzeybatısındaki Kilburn ve Willesden çevresinde yaşayan Jones, Iqbal ve Chalfen ailelerinin hikâyeleri üzerinden göç, kimlik, aile bağları ve çok kültürlü toplum deneyimini ele alıyor. Yazarın büyüdüğü bölgeyi de odağına alan roman, 2000 yılında, Smith henüz 24 yaşındayken yayımlandı.
Söyleşide kendi eğitim deneyimine de değinen Smith, devlet okullarında aldığı eğitimin farklı toplumsal kesimlerden insanlarla iletişim kurmasında önemli rol oynadığını belirtti. Bugün aynı mahallede yaşayan insanların daha yoksul ve daha fazla güçlükle karşı karşıya olduğunu söyleyen yazar, toplumsal ayrışmanın ekonomik ve yapısal nedenlerine dikkat çekti.
Smith, geçmişe dönük bir değerlendirme yapılırken dönemin ırkçı önyargılarının ve LGBTİ+ karşıtı tutumlarının yeniden benimsenmemesi gerektiğini vurguladı. Bununla birlikte, geçmişteki sosyal devlet uygulamalarından sağlık hizmetleri, eğitim ve kamusal destek gibi unsurların yeniden değerlendirilmesini önerdi.
Edebiyat eleştirisinin önemi
Söyleşide edebiyat dünyasındaki eleştiri kültürü de gündeme geldi. Dua Lipa, olumlu ya da olumsuz eleştirilerle başa çıkmayı öğrenmenin kariyerinin en zor yanlarından biri olduğunu söyledi. Smith ise edebiyat eleştirisinin okurun ve yazarın beğenisini geliştirmek açısından vazgeçilmez olduğunu belirtti. İyi yazılmış ve düşünsel açıdan güçlü eleştirilerin, kendi eserleri hakkında olumsuz değerlendirmeler içerseler bile ilgisini çektiğini ifade etti.
Dua Lipa’nın küratörlüğünde gerçekleşen London Literature Festival, 1 Kasım’a kadar devam ediyor. Söyleşi, Lipa’nın kurucusu olduğu Service95 kitap kulübü için de kaydedildi.
