Sabah henüz kararını vermemişti. Şehir, bir cümlenin ortasında bekler gibi duruyordu; devam edeceğine emindi ama nasıl biteceğini bilmiyordu. Kadın, binanın arka merdivenlerinden çıkıyordu. Bu merdivenleri daha önce hiç kullanmamıştı. İnsan çoğu zaman aynı binada başka bir yol olduğunu bilmez; bilse de kullanmaz. O sabah kullanıyordu. Elinde anahtar yoktu; anahtar içerideydi. Kapıya geldi, kilide dokundu ama çevirmedi. Dönmeyeceğini biliyordu. Sorun anahtar değildi. Sorun, artık içeri girse bile aynı kişi olarak girmeyeceğini bilmesiydi.
Bunu ilk nerede fark ettiğini hatırlamıyordu. Bir odada mı, bir cümlede mi, bir bakışta mı? Hatırladığı tek şey şuydu: Bir süre boyunca kendini yalnızca “birine ait” biri olarak değil, kendi başına hareket eden bir varlık olarak hissetmişti. Bu duygu bir eylemden çok bir konumdu; sanki metnin içinde kalmıştı ama paragrafı değişmişti. Kapının önünde bir süre durdu. Beklemek, bazen bir karar vermenin en dürüst biçimidir. Ama o sabah beklemek istemedi. Merdiven boşluğunda yukarı baktı. Bir kat üstte, daha önce hiç fark etmediği küçük bir kapı vardı. Üzerinde silik bir yazı: TASHİH ODASI. Kapıyı itince açıldı.
İçeride masa, raflar ve kâğıtlar vardı. Kâğıtlar yeni değildi; üstleri çizilmiş, tekrar yazılmış, sonra yine çizilmiş cümlelerle doluydu. Bir adam masada oturuyordu. Yaşı belli değildi; bazı insanlar yaş yerine alışkanlık taşır. Adam başını kaldırmadan, “Yanlış yere gelmediniz,” dedi. Kadın içeri girdi. “Doğru yer neresi?” diye sordu. Adam, elindeki kalemle boş bir sayfanın üstünde gezindi. “İnsanlar genelde ikiye ayrılır,” dedi. “Yanlış yaptığını düşünenler ve hiç yanlış yapmadığını düşünenler.” “Üçüncüsü?” dedi kadın. Adam ilk kez ona baktı. “Düzeltmek isteyenler.”
Kadın odanın ortasında durdu. Buraya neden girdiğini bilmiyordu; ama çıkmak için acele de etmiyordu. Bu, uzun süredir yaşamadığı bir durumdu: Bir şey yapmadan bir yerde durabilmek. Raflardan birine dokundu. “Bunlar ne?” diye sordu. “Tamamlanmamış hayatlar,” dedi adam. “Ya da tamamlanmış ama yanlış yerde bitmiş olanlar.” “Benimki hangisi?” diye sordu kadın. Adam omuz silkti. “Henüz karar vermediniz.”
Kadın sandalyeye oturdu. “Ben yanlış yapmadım,” dedi kadın. * Adam başını kaldırmadı. “Biliyorum,” dedi. “Ama bir şey değişti.” Kadın sessiz kaldı. Evet, değişmişti; ama değişimin adı yoktu. Adam boş bir sayfa uzattı. “İnsanlar genelde iki şeyi karıştırır,” dedi. “Hata yapmak ve yer değiştirmek. Bazen hata yoktur; sadece yer değiştirirsin.” Kadın kalemi aldı. “Ne yazacağım?” “İlk aklına geleni,” dedi adam.
Kadın bir süre düşündü ve yazdı: “Eski ben değilim artık. Metindeki yerim değişti.” O anda odadaki raflardan hafif bir ses geldi; sanki sayfalar kendi aralarında yer değiştiriyordu. Kadın bunu duydu ama korkmadı. Çünkü ses dışarıdan değil, cümlenin içinden geliyordu. Adam sayfaya baktı. “İşte,” dedi. “Bu bir tashih.”
Kadın kalemi bırakmadı. “Bu aldatmak mı?” diye sordu. Adam cevap vermedi; sorunun cevabını onun yazmasını bekliyordu. Kadın bir cümle daha yazdı: “Ben birine ait olmaktan çıkmadım; sadece kendime de aitim.” O anda odanın ışığı değişti. Değişim dramatik değildi; daha çok, bir kelimenin doğru yere oturması gibiydi. Adam sandalyeye yaslandı. “Artık gidebilirsiniz,” dedi. “Hiçbir şey olmadı,” dedi kadın. Adam başını salladı. “Her şey oldu. Siz eylemi değil, konumu değiştirdiniz.”
Kadın sayfayı masada bıraktı, kapıya yöneldi ve merdivenlerden indi. Kendi kapısının önüne geldi. Kapı açıktı. İçeri girdi. Ev aynıydı; eşyalar aynı, sessizlik aynıydı. Ama yer aynı değildi. O sabah yaptığı şey bir hata değildi. Bir düzeltmeydi.
Hiç kimse gitmemişti. Ama biri artık eskisi değildi.
* Başka bir öyküde, evli bir kadının sabahı da böyle başlamıştı. O da yanlış yapmadığını düşünüyordu; belki de gerçekten yapmamıştı. Yaptığı şey bir karar değil, yalnızca bir yer değiştirmeydi. Evden çıkarken kapıyı usulca kapatmış, anahtarı içeride bıraktığını fark ettiğinde geri dönmemişti. Çünkü bazı kapılar anahtarla değil, konumla açılır. O sabah, masadaki bardak yerindeydi, sandalye yerindeydi, evlilik de yerindeydi; değişen yalnızca onun metindeki yeriydi. Dışarı çıktığında şehir aynıydı, ama cümle başka bir yerden devam ediyordu. Kimse açık bir an yakalayamadı, kimse kesin bir eylem görmedi; yine de o günden sonra bazı bakışlar birkaç saniye fazla sürdü, bazı susuşlar birkaç kelime ağırlaştı. Metin değişmedi; yalnızca anlamı kaydı. Bu öykü onunki değil. Yine de bazı cümleler, yazarı değişse bile aynı yerden kırılır.
