Odysseus’un epik yolculuğundan Moby Dick’in okyanuslarına, Mrs. Dalloway’in Londra sokaklarından Dracula’nın şatosuna uzanan edebi rotalar interaktif bir atlas üzerinde bir araya getirildi. Reading Maps adlı proje, romanlardaki yolculukları gerçek coğrafyalarla buluşturuyor.
İngiltere merkezli SEO danışmanı ve amatör haritacı Aires Loutsaris ile geliştirici Fabio Moreira’nın hazırladığı Reading Maps, edebiyat tarihindeki ünlü yolculukları interaktif haritalara dönüştürüyor. Projede binden fazla edebi yolculuk farklı güzergâhlar üzerinden incelenebiliyor.
Haritalar; kara ve deniz yolculuklarının yanı sıra sürgün, hayatta kalma ve büyüme hikâyeleri gibi kategorilere de ayrılıyor. Dave Eggers’ın Heartbreaking Work of Staggering Genius kitabındaki yolculuklardan Yaa Gyasi’nin Homegoing romanındaki ülkeler arası göçlere kadar farklı ölçeklerde rotalar projede yer alıyor.
Odysseus’tan Mrs. Dalloway’e
Reading Maps’in haritasında yalnızca büyük maceralar bulunmuyor. Herman Melville’in Moby Dick romanındaki kıtalararası yolculuk da Virginia Woolf’un Mrs. Dalloway romanındaki Londra içindeki hareketlilik de aynı sistem üzerinden izlenebiliyor. Italo Calvino’nun Görünmez Kentler kitabı gibi tamamen hayali coğrafyalara sahip eserler içinse gerçek dünyadaki en yakın konumlar referans alınıyor.
Reading Maps, bu zihinsel coğrafyayı görünür hale getirmeyi amaçlıyor.
Projenin sunduğu interaktif özelliklerden biri, edebi metinlerdeki mesafelerin gerçek ölçülerini görmeyi mümkün kılması.
Haritalar yalnızca mesafeleri göstermekle de kalmıyor. Bazı karakterlerin davranışlarını ve motivasyonlarını anlamak için de yeni bir perspektif sunuyor.
Bram Stoker’ın Dracula romanında Jonathan Harker’ın şatoya yaptığı uzun araba yolculuğu ile Kont Dracula’nın aynı güzergâhı deniz üzerinden kat etmesi karşılaştırıldığında, iki karakter arasındaki fark daha görünür hale geliyor.
Reading Maps’in dikkat çekici özelliklerinden biri de okurlara açık olması. Kullanıcılar sevdikleri bir romanın ya da filmin rotasının haritalandırılmasını talep edebiliyor.
Loutsaris, bir metni haritalandırmaya başlamadan önce romanı ayrıntılı biçimde okuyarak istasyonları, şehirleri ve olayların sırasını belirliyor. Ardından tahmini koordinatları yüksek çözünürlüklü gerçek haritalarla karşılaştırıyor.
Proje aynı zamanda okurların katkılarıyla da gelişiyor. Kullanıcıların hata bildirmesi veya yeni güzergâhlar önermesi, bazı haritaların zaman içinde genişlemesini sağlıyor.
Edebiyatın haritası aynı zamanda edebiyat kanonunun haritası
Loutsaris’e göre projenin asıl ilginç tarafı, tek tek romanların rotalarından ziyade bütün haritalara birlikte bakıldığında ortaya çıkıyor.
Akdeniz, Kuzey Atlantik ve İpek Yolu gibi bölgelerin edebiyatta belirgin biçimde öne çıktığını; buna karşılık kurmaca tarafından neredeyse hiç ziyaret edilmemiş geniş coğrafyaların da bulunduğunu söylüyor. Böylece Reading Maps yalnızca edebi yolculukları değil, edebiyatın dünyayı nasıl dolaştığını da görünür hale getiriyor.
Projede belirgin bir edebi kanon ağırlığı olduğu da kabul ediliyor. Loutsaris’e göre en fazla talep edilen eser açık ara Odysseia.
Reading Maps: İnteraktif edebiyat atlasını incelemek için
