Bazen hayatımızın yönünü belirleyen şeyler büyük kararlar değil, küçücük anlar olabilir. Bir kapıyı açıp açmamak, bir cümleyi kurup kurmamak ya da yeni doğmuş bir bebeğe verilecek isim… İngiliz yazar Florence Knapp’in dikkat çeken ilk romanı İsimler, tam da bu küçük ama belirleyici anların hayatlarımız üzerindeki etkisini sorgulayan bir hikâye anlatıyor. Tek bir kararın üç farklı yaşam ihtimaline dönüşebileceğini gösteren roman, yaratıcı kurgusuyla son yılların en çok konuşulan ilk romanlarından biri olarak öne çıkıyor.

Romanın çıkış noktası oldukça yalın ama bir o kadar çarpıcı. Sevilen bir doktorun eşi olan Cora Atkin, yeni doğan oğluna isim vermek üzeredir. Kayıt sırasında kendisine hangi ismi seçtiği sorulduğunda bir an duraksar. Aklında üç isim vardır: biri kızının favorisi olan Bear, biri kendi favorisi Julian, üçüncüsü ise kocasının favorisi Gordon…

Roman tam bu noktada üçe ayrılır. Cora’nın vereceği karar yalnızca bir isim seçimi değildir; aynı zamanda üç farklı hayatın başlangıcıdır. Anlatı, her isimle birlikte ailenin hayatının alternatif bir versiyonunu takip eder ve bu üç farklı yaşam çizgisi 1987’den 2022’ye kadar her yedi yılda bir ilerleyen bölümlerle okurun önüne serilir. Böylece okur aynı karakterlerin üç farklı hayatını paralel biçimde izleme fırsatı bulur.

Bu yapı romanı yalnızca bir aile hikâyesi olmaktan çıkarır. Pek çok eleştirmenin de dikkat çektiği gibi kitap, tek bir seçimin hayatın akışını nasıl değiştirebileceğini araştıran bir anlatı kurar. Bir isim değişir; ama o isimle birlikte karakterlerin çevresi, ilişkileri ve hatta kişilikleri de başka yönlere savrulmaya başlar. Romanın merkezinde ise görünenden çok daha karmaşık bir mesele vardır: aile içi şiddetin kuşaklara yayılan etkisi ve buna rağmen var olabilen umut duygusu.

Romanı okuyan pek çok kişi gibi birçok okur da bu hikâyenin sürükleyiciliğine dikkat çekiyor. Özgün kurgusuyla dikkat çeken roman hakkında yapılan yorumlardan biri şöyle özetlenebilir: İsimler, merakla başlanıp bir solukta ilerleyen bir anlatı. Edebi bir “kendi maceranı seç” hissi yaratan kurgusuyla okuru sürekli yeni ihtimallerle karşı karşıya bırakıyor. Hikâyenin en güçlü yanlarından biri ise asla tahmin edilebilir olmaması ve sürekli beklenmedik yönlere gitmesi.

Eleştirmenler de romanın bu özgün yapısına özellikle dikkat çekiyor. The Washington Post romanı “parlak bir ilk roman” olarak tanımlarken, hikâyenin merkezinde isim fikrinden çok daha derin bir mesele olduğunu, yani aile içi şiddetin insanlar ve kuşaklar üzerindeki etkisini ele aldığını vurguluyor. The Guardian ise romanı “çarpıcı derecede kendinden emin bir ilk roman” olarak nitelendirerek, tek bir kararın hayatın yönünü nasıl değiştirebileceğini sorgulayan güçlü ve özgün bir anlatı kurduğunu belirtiyor. The Observer’da yayımlanan bir değerlendirmede ise romanın “yılın en sarsıcı kitaplarından biri” olabileceği ifade edilirken, duygusal derinliği ve anlatı cesareti özellikle övgü topluyor.

Romanın bir diğer dikkat çekici yönü, ele aldığı ağır temalara rağmen okurda bunaltıcı bir etki yaratmaması. Hikâyede aile içi şiddetin gölgesi hissediliyor olsa da anlatı tamamen karanlığa teslim olmuyor. Her alternatif yaşamda küçük umut anları, iyileşme ihtimali ve hayatın başka bir yönde akabileceğine dair güçlü bir his var. Elbette tökezlemeler, kayıplar ve hüzünler de var; ama bu da hayatın kaçınılmaz bir parçası olarak hikâyenin içinde yerini buluyor.

Bir isim, üç hayat… İsimler tam da bu fikrin peşinden giden bir roman. Bir karakterin hayatının üç farklı ihtimalini izlemek, okuru kendi hayatındaki küçük kararları da düşünmeye yöneltiyor. Bir isim değiştiğinde yalnızca bir kelime değişmez; ilişkiler, beklentiler, hatta karakterlerin kendilerini algılama biçimleri bile farklı yönlere evrilir. Romanın gücü de burada yatıyor: aynı insanların farklı koşullarda nasıl bambaşka hayatlar yaşayabileceğini gösterebilmesinde.

Romanın yazarı Florence Knapp ise edebiyat dünyasında görece yeni sayılabilecek bir isim. İngiltere’nin Kent bölgesinde yaşayan yazar, roman yayımlamadan önce özellikle kısa öyküleriyle dikkat çekmişti. Çeşitli edebiyat yarışmalarında kısa listelere kalan öykülerinin yanı sıra geleneksel yorgan yapımı üzerine yazdığı bir kurgu dışı kitabı ve sanat kurumları için hazırlanan yayınlara yaptığı katkılar da bulunuyor. Yazarlık sürecinde insan hayatını şekillendiren küçük ama belirleyici anlara ilgi duyduğunu söyleyen Knapp, isimlerin yalnızca birer etiket olmadığını; aynı zamanda insanların kendilerini ve başkalarını nasıl gördüğünü etkileyen güçlü semboller olduğunu düşünüyor.

Belki de romanın en etkileyici yanı, hayatın tek bir doğrusu olmadığını hatırlatması. Aynı insanın farklı koşullarda bambaşka biri olabileceğini gösterirken okura şu soruyu düşündürüyor: Eğer hayatımızın başında tek bir küçük karar değişseydi, bugün kim olurduk?

Zaman döngülerini, annelik dramını ve iyi bir düzyazının içine yerleştirilmiş küçük varoluş krizlerini seven okurlar için İsimler, son yılların dikkat çeken ilk romanlarından biri. Okuru ihtimallerle dolu bir hikâyeye davet eden bu roman, tek bir seçimin hayatın yönünü nasıl değiştirebileceğini düşündüren güçlü ve akılda kalıcı bir anlatı sunuyor.