Kitapların sansürlenmesine ve yasaklanmasına dikkat çekmek, okuma özgürlüğünün önemini vurgulamak amacıyla düzenlenen Banned Books Week (Yasaklı Kitaplar Haftası) başladı. Bu yıl 4-10 Ekim tarihleri arasında düzenlenen haftanın teması “Let Books Be. Protect the Freedom to Read” (Kitaplar Özgür Kalsın. Okuma Özgürlüğünü Koruyun) olarak belirlendi.
1982’den bu yana düzenlenen Banned Books Week, başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere okullarda, kütüphanelerde ve diğer kamusal alanlarda kitaplara yönelik sansür girişimlerine dikkat çekiyor. Hafta boyunca yazarlar, kütüphaneciler, yayınevleri, kitapçılar, öğretmenler ve okurlar çeşitli etkinliklerle ifade ve okuma özgürlüğüne vurgu yapıyor.
2025’te 4 bin 235 kitap hedef alındı
Amerikan Kütüphane Derneği’nin (ALA) Fikri Özgürlük Ofisi tarafından yayımlanan verilere göre 2025 yılında ABD’de 4 bin 235 farklı kitap için sansür veya erişim kısıtlaması talebinde bulunuldu. Bu sayı, ALA’nın 1990’da kayıt tutmaya başlamasından bu yana kaydedilen en yüksek ikinci rakam oldu. En yüksek sayı ise 2023’te 4 bin 240 kitapla kaydedilmişti.
ALA’nın verilerine göre 2025’teki kitaplara yönelik itirazların yüzde 92’si baskı grupları, kamu görevlileri ve karar vericiler tarafından gerçekleştirildi. Bireysel ebeveynlerin başvuruları ise toplam itirazların yüzde 3’ünden daha azını oluşturdu.
ALA’dan 150 kitaplık liste
Banned Books Week’in bu yılki etkinlikleri, aynı zamanda Amerikan Kütüphane Derneği’nin 150. kuruluş yılına denk geliyor. ALA, kuruluşunun 150. yılı kapsamında 1990-2025 arasında en çok sansür girişimine maruz kalan 150 kitaptan oluşan özel bir liste yayımladı.
Listede Maia Kobabe’nin Gender Queer: A Memoir adlı kitabının yanı sıra Harper Lee’nin Bülbülü Öldürmek ve John Steinbeck’in Fareler ve İnsanlar gibi edebiyat klasikleri de bulunuyor.
Banned Books Week kapsamında çevrim içi söyleşiler ve çeşitli etkinlikler de gerçekleştiriliyor. Haftanın son günü olan 10 Ekim ise “Let Freedom Read Day” (Özgürce Okuma Günü) olarak belirlendi.
