İrlanda ile Kuzey İrlanda arasındaki sınır hattını kapsayan 11 county, dünyanın ilk UNESCO Edebiyat Bölgesi olması için hazırlanan projede bir araya geliyor. Dokuz edebiyat rotasıyla yazarların yaşamları, eserleri ve bölgenin kültürel mirası birbirine bağlanacak.
İrlanda ile Kuzey İrlanda arasındaki sınır bölgesi, edebiyat üzerinden yeniden tanımlanmaya hazırlanıyor. Kültür kuruluşu Arts Over Borders tarafından yürütülen proje kapsamında, sınır hattındaki 11 county’yi kapsayan bölgenin UNESCO tarafından “Edebiyat Bölgesi” olarak tanınması hedefleniyor.
Yaklaşık 500 kilometrelik sınır hattını içine alan proje, İrlanda Cumhuriyeti’nden altı, Kuzey İrlanda’dan ise beş county’yi kapsıyor. Projenin merkezinde, bölgenin edebiyat tarihini farklı güzergâhlar üzerinden görünür kılacak dokuz edebiyat rotası bulunuyor.
Yeats’ten Heaney’ye edebiyat rotaları
Hazırlanan rotalar, İrlanda edebiyatının önemli isimlerinin yaşamları ve eserleriyle bağlantılı mekânları bir araya getirecek.
Rotalardan biri W. B. Yeats, Samuel Beckett ve Seamus Heaney gibi Nobel Edebiyat Ödülü sahibi yazarların izlerini takip edecek. Bir başka güzergâh ise Patrick Kavanagh, Paul Muldoon, John Montague ve Tom Paulin gibi şairlerin bölgeyle ilişkilerini ortaya çıkaracak.
Oscar Wilde’ın çocukluk yıllarının geçtiği Enniskillen de projenin durakları arasında. Wilde’ın yaşamı ve eserleriyle bağlantılı mekânları bir araya getiren rotanın yanı sıra, İrlanda’nın mitolojik ve tarihsel mirasını edebiyatla buluşturan güzergâhlar da oluşturulacak.
Proje yalnızca modern edebiyatla sınırlı kalmayacak. Neolitik dönemden kalma Newgrange, Monasterboice’deki tarihi anıtlar ve C. S. Lewis’in Narnia Günlüklerine ilham veren Mourne Dağları gibi noktalar da edebiyat ve kültür rotalarının parçası olacak.
“Sınır artık insanları ayırmak yerine birleştirebilir”
Projenin arkasındaki Arts Over Borders’ın sanat yönetmeni Seán Doran, bölgenin edebi mirasının uluslararası ölçekte yeterince tanınmadığını belirtiyor.
Doran’a göre proje, turistlerin genellikle yöneldiği İrlanda’nın popüler sahil bölgelerinin ötesine geçerek küçük kasaba ve kırsal bölgeleri de kültürel haritaya dahil etmeyi amaçlıyor.
Projenin dikkat çekici yönlerinden biri de coğrafi olarak bölünmüş bir alanı kültür üzerinden yeniden bir araya getirme fikri. İrlanda ile Kuzey İrlanda arasındaki sınır, uzun yıllar boyunca siyasi çatışmaların ve toplumsal bölünmenin simgelerinden biri oldu. Proje ise aynı coğrafyayı bu kez ortak edebiyat mirası üzerinden ele alıyor.
UNESCO’da yeni bir kategori önerilecek
Projenin uzun vadeli hedefi yalnızca edebiyat rotaları oluşturmak değil. Arts Over Borders, UNESCO’nun Yaratıcı Şehirler Ağı kapsamında yer alan “Edebiyat Şehri” modelinin genişletilmesini ve bunun yanında yeni bir “Edebiyat Bölgesi” kategorisi oluşturulmasını önermeyi planlıyor.
Bugün UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı’nda Dublin, Edinburgh ve Norwich gibi kentlerin de aralarında bulunduğu çok sayıda “Edebiyat Şehri” bulunuyor. İrlanda sınır bölgesi ise bu modelin kent sınırlarının dışına taşınarak daha geniş bir coğrafyaya uygulanabileceği ilk örnek olmayı hedefliyor.
Proje aynı zamanda edebiyat turizmini bölgesel kalkınmanın bir parçası haline getirmeyi amaçlıyor. Edebiyat festivalleri, yürüyüş rotaları, tarihi mekânlar ve çağdaş yazarlarla bağlantılı etkinliklerin bir araya getirilmesiyle bölgenin uluslararası ziyaretçiler için yeni bir kültür rotasına dönüştürülmesi planlanıyor.
Böylece İrlanda’nın sınır bölgesi, yalnızca Yeats, Wilde, Beckett ve Heaney gibi yazarların edebi mirasının izlenebileceği bir coğrafya değil, aynı zamanda edebiyatın bir sınırı nasıl kültürel bir bağa dönüştürebileceğini gösteren bir model haline getirilmeye çalışılıyor.
