Didem Bayındır’ın hazırlayıp sunduğu Apaçık Radyo’da yayımlanan Dünyayı Çevirenler’in yeni konuğu Süleyman Doğru.
Bültenden:
Resmî tarih anlatısında unutturulanları, muktedirlerin dipnotlara hapsettiği kırılgan hayatları ve bir kıtanın sömürgecilik kıskacında kanayan yaralı belleğini edebiyatın merkezine taşıyan Eduardo Galeano, dünyayı susturulduğu yerden yeniden duyurabilmiş eşsiz bir ses.
Sınırları bilinçli bir biçimde ihlal eden yazını; gazeteciliğin çarpıcı gerçekliğiyle mitlerin büyüleyici sıcaklığını somut bir dille buluşturdu. Latin Amerika’nın parçalanmış tarihsel deneyimini fragmanlar, mikro-anlatılar ve şiirsel bir estetikle yeniden kurdu.
Örneğin, salt ekonomik bir sömürü incelemesi olmanın çok ötesinde, bir kıtanın toplumsal kalp-damar sistemini edebiyat masasına yatıran ve epistemolojik bir başkaldırı sayılabilecek olan “Latin Amerika’nın Kesik Damarları”nda altın, petrol, şeker ve kahve gibi metaları tarihsel şiddetin birer sembolü olarak okuyarak küresel kapitalizmin yalnızca kaynakları değil; dili, arzuyu ve hafızayı da metalaştırdığını dile getirdi.
Sanatına gelince… Walter Benjamin’in “tarihi ezilenlerin perspektifinden okuma” ve galiplerin kurguladığı o doğrusal sürekliliği parçalama fikriyle ilişkilendirilebilecek Galeano estetiği; Borges’in labirentlerinden ya da Márquez’in büyülü gerçekçiliğinden keskin çizgilerle ayrıldı. Sokakların, madencilerin, yerlinin ve kadınların yaşantısal belleğine odaklanarak bir “karşı-anlatı” inşa etti.
Ateş Anıları üçlemesinden Aynalar’a, Gölgede ve Güneşte Futbol’dan Hikâye Avcısı’na uzanan külliyatını, iktidarın insan ruhunda ve bedeninde açtığı yaralara karşı bir hafıza direnişi saymak pekâlâ mümkün. Ancak onun edebiyatında ne kadar derin olursa olsun trajedinin asla nihilizme teslim olmadığını, çünkü Galeano’da umudun pasif bir bekleyişten öte politik ve etik bir eylem olduğunu da unutmayalım.
Bugün ve önümüzdeki hafta Dünyayı Çevirenler’de, radyomuzun biricik yazarlarından Eduardo Galeano’yu, onun Türkiye’deki sesi ve çevirmeni Süleyman Doğru ile konuşuyoruz.
Dünyayı Çevirenler her salı saat 15.30’da Apaçık Radyo’da
