Şarkılarıyla geniş bir dinleyici kitlesinin hafızasına yerleşen Can Bonomo, dördüncü şiir kitabı Mümkansız Şeyler’le okur karşısına çıkıyor.
Delirmek Belirmektir, Şu Sevdalar Tevatürü ve Parya Koma’dan sonra yeni kitabı Mümkansız Şeyler’le şiir külliyatını büyütüyor Bonomo. Bu dört kitap, bir popüler figürün edebiyata temkinli bir geçiş denemesi olarak değil; şiirde uzun yıllara yayılan bir gençlik duyarlılığının zaman içinde olgunlaşarak kendi sesini bulmasının kaydı olarak okunuyor.
Kendisiyle Derdi Olan Bir Şair
Bonomo’nun şiiri, ilk kitaptan itibaren kendisini hem ifşa eden hem de ironik bir mesafeyle izleyen bir bilinçle kuruluyor. Delirmek Belirmektir başlığının ima ettiği gibi, burada delilik bir dağılma hali olmaktan çok, görünür olma, belirginleşme, iç dünyanın sansürsüzce dışarı taşması anlamına geliyor. Bu taşma çoğu zaman Beyoğlu sokaklarında, meyhane masalarında, yarım kalmış ayrılık konuşmalarında, iç monologlarda vücut buluyor. Şair, kentli bir yalnızlığı hem tiye hem de ciddiye alıyor. İroniyi bir savunma mekanizması olarak kullanırken, kırılganlığını şiirin merkezine yerleştiriyor.
Can Bonomo Aşkı Nasıl Anlatıyor?
Şu Sevdalar Tevatürü’nde aşk artık romantik bir tema olmaktan çıkıyor. Hafızanın ve suçluluğun iç içe geçtiği bir sorgulama alanına dönüşüyor. Burada sevda, kulaktan kulağa aktarılan bir söylenti gibi çoğalıyor ama her çoğalışta biraz daha aşınıyor. Bonomo hem affeden hem suçlayan bir sesle konuşarak, aşkın yıkıcı tarafını kişisel tarihin kırıklarıyla birlikte düşünüyor. Duygusal yoğunluk teatral bir abartıya kaçmadan, ironik bir bilinçle dengeleniyor. Şair kendi trajedisini büyütmek yerine onunla alay ediyor.
Şiirleri Olgunlaşıyor
Parya Koma Bonomo’nun şiirinde daha kolektif bir damarın belirginleştiği üçüncü şiir kitabı. Burada şehir, yalnızca bir fon değil, bireyi yutan, dışlayan, sınıfsal ve psikolojik sıkışmalar üreten bir organizma olarak karşımıza çıkıyor. “Parya” figürü, hem kentin kenarında kalmış bireyin hem de kendi iç dünyasında sürgün edilmiş benliğin temsiline dönüşüyor. İstanbul’un dar sokakları, meyhaneleri, kalabalıkları ve gürültüsü, şiirin ritmiyle resmen iç içe geçiyor. Sloganı andıran dizelerle lirik dizeler yan yana duruyor ve bu gerilim, kitabın temel enerjisini oluşturuyor. Şair burada yalnızca kişisel travmalarını değil, toplumsal huzursuzluğu da şiirin diline taşıyor. Fakat bunu didaktik bir tonla yok, imgelerin ve ritmin gücü var.
Külliyatın Son Kitabı
Bonomo’nun son kitabı Mümkansız Şeyler şiir yolculuğunun en olgun durağı. Babalık deneyimi, geçmişle hesaplaşma, çocukluk yaraları ve ölüm fikri bu kitapta ön plana çıkıyor. Önceki kitaplarda sert bir ironiyle savunulan kırılganlık, burada daha çıplak ve daha kabullenilmiş bir hâl alıyor. Şair, oğluna adanmış satırlarda yalnızca bir babanın şefkatini değil, kendi gençliğine ve hatalarına dönük bir yüzleşmeyi de görünür kılıyor. Bu metinlerde ölüm bir retorik unsur değil, hayatın gündelik ağırlığıyla iç içe geçmiş bir gerçeklik. Yaşamaksa “denetimli bir çatırdama” hali olarak tarif edilirken, şiir bu çatırdamanın yasını tutuyor.
Müzisyen mi Şair mi?
Can Bonomo’nun müzikal kimliği, şiirine ister istemez bir ritim ve tempo duygusu kazandırıyor. Ancak bu metinler şarkı sözü olmaya direnir, melodinin taşıyıcı gücüne yaslanmak yerine dilin imkanlarıyla yetinmeyi seçiyor. Sahnedeki görünürlük ile yazı masasındaki yalnızlık arasındaki gerilim, bu dört kitabın tamamında hissediliyor. Alkışın yerini sessizlik, rabarbanın yerini iç ses alyor. Bu nedenle Bonomo’nun şiirleri, popüler kültür ile edebiyat arasındaki sınırları bulanıklaştırmıyor, tam tersine o sınırların zaten ne kadar geçirgen olduğunu gösteriyor. Bonomo bir müzisyen olmaktan önce, bir şair olduğunu imliyor.
Holden Kitap’ın dört kitabı birden Mart ayında yayımladı.
Yayınevi, Türk şiirinde kentli erkekliğin, kırılganlığın, travmanın, aşkın ve babalığın nasıl yazıldığına dair bir tartışmayı yeniden açmayı hedefliyor.
