Yazar bu eve 1912’de yerleşti ve 1944’te burada hayata veda etti. Gulyabani’den Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç’a kadar birçok eserini bu evde yazdı. Bugün ise Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın Heybeliada’daki evi yaklaşık 10 yıldır kapalı.

Türkiye’de edebiyat müzelerinin sayısı zaten sınırlıyken, en önemli yazar evlerinden birinin yıllardır ziyarete kapalı olması dikkat çekiyor. Restorasyon gerekçesiyle 2016 yılında kapatılan Hüseyin Rahmi Gürpınar Müze Evi’nin ne zaman yeniden açılacağı ise hâlâ bilinmiyor.

Bir yazarın vasiyeti, yıllar sonra gerçekleşmişti

Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın ölümünün ardından Heybeliada’daki evi, müze olarak değerlendirilmesi amacıyla kamuya kazandırıldı.

Uzun yıllar bekleyen yapı, 2001 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Adalar Vakfı’nın girişimiyle müze olarak düzenlendi. Böylece Türkiye’nin sayılı yazar evlerinden biri okurlarla buluştu. Çalışma odası, el yazmaları, kişisel eşyaları, kendi yaptığı el işleri ve yaşamına ilişkin birçok belge bu evde sergilenmeye başladı.

İlk alarm 2013’te verildi

Müze ilk kez 2013 yılında gündeme geldi.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin yapının kullanımına ilişkin planları nedeniyle müzenin işlevini kaybedeceği yönünde tartışmalar yaşandı. Müzecilik Meslek Kuruluşu Derneği ve çok sayıda kültür insanı, evin müze kimliğinin korunması gerektiğini açıkladı.

O günlerde yükselen kamuoyu tepkisi sayesinde müze varlığını sürdürdü.

2016: Kapılar kapandı

Asıl kırılma noktası ise 2016 oldu.

Restorasyon yapılacağı belirtilerek müze ziyarete kapatıldı. O tarihten sonra ise beklenen açılış bir türlü gerçekleşmedi.

Yıllar ilerledikçe konu, restorasyondan çok mülkiyet davaları ve idari süreçlerle anılmaya başladı. Adalılar, akademisyenler ve edebiyat okurları defalarca çağrıda bulundu; imza kampanyaları düzenlendi, açıklamalar yapıldı. Ancak müze kapalı kalmaya devam etti.

Mahkeme kararı geldi ama kapılar açılmadı

2024 yılında önemli bir gelişme yaşandı.

Adalar Asliye Hukuk Mahkemesi, tarihi yapının yeniden İstanbul Büyükşehir Belediyesi adına tesciline karar verdi. Karar, yıllardır süren hukuki belirsizliği büyük ölçüde sona erdirdi.

Buna rağmen aradan geçen süre içinde müzenin yeniden açıldığına ilişkin herhangi bir resmî açıklama yapılmadı.

On yıl sonra hâlâ aynı soru

Bugün gelinen noktada dikkat çekici olan yalnızca müzenin kapalı olması değil.

Yaklaşık on yıldır Türkiye’nin en önemli edebiyat mekânlarından biri ziyaret edilemiyor.

Bir dönem öğrencilerin, araştırmacıların ve okurların uğrak noktası olan ev, bugün sessizliğini koruyor. Son yıllarda yayımlanan değerlendirmelerde de yapının 2016’dan bu yana kapalı olduğu belirtiliyor.

Sait Faik açık, Tevfik Fikret açık… Peki Hüseyin Rahmi neden değil?

İstanbul’da bugün birçok yazar evi ziyaretçilerini ağırlıyor.

Burgazada’daki Sait Faik Abasıyanık Müzesi, Aşiyan’daki Tevfik Fikret Müzesi ve Orhan Kemal Müzesi, yalnızca birer sergi alanı değil; aynı zamanda yaşayan kültür mekânları olarak işlev görüyor.

Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın evi ise yaklaşık on yıldır bu zincirin dışında kalmış durumda.

Kamuoyu yanıt bekliyor

Bugün artık sorulması gereken soru restorasyonun neden geciktiği değil.

Asıl soru şu:

• Restorasyon tamamlandı mı?
• Tamamlandıysa müze neden açılmıyor?
• Açılmadıysa süreç hangi aşamada?
• Yapının yeniden müze olarak hizmet vereceği tarih belli mi?

Bu soruların muhatapları başta Kültür ve Turizm Bakanlığı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi olmak üzere ilgili tüm kurumlar.

Çünkü mesele yalnızca bir binanın kapalı olması değil; Türk edebiyatının ortak hafızasının yaklaşık on yıldır kapalı kapılar ardında bekletiliyor olması.

Edebiyat Haber, bu soruların yanıtlarını kamuoyu adına ilgili kurumlardan talep ediyor.