Sosyolojinin temel kavramları üzerine bir yol haritası: “Sosyoloji 101” | Burak Soyer

Şubat 23, 2026

Sosyolojinin temel kavramları üzerine bir yol haritası: “Sosyoloji 101” | Burak Soyer

Toplumsal meselelerden yola çıkarak üzerinde yaşadığımız dünya üzerine bizleri düşünmeye sevk eden “Sosyoloji 101”, aynı zamanda içinde yaşadığımız toplum özelinde, toplumu ilgilendiren, yapılandıran ne varsa bunların bir şeceresini çıkararak bireyden topluma uzanan yolda önümüze çıkan tabelaları daha rahat kavramanın yollarını gösteriyor.

Toplumu inşa eden başat unsur kuşkusuz ki insandır. Doğduğu andan itibaren aileyle başlayan, eğitimle devam eden bu süreci yaratan, tam göbeğinde yer alan insan, toplumsallaşırken aynı zamanda sosyalleşir. Yani bir arada yaşamaya başlar. Bunun sürekliliği, düzeni, tertibi için de adı konulmamış birtakım kuralları, kaideleri vardır. Toplumsal düzenlerin değişimiyle birlikte toplumlar da, bu kurallar da değişir. Sosyoloji de bu değişimi ele almak, bilimsel bir bakış açısıyla yaklaşarak, tonla farklı insanı bir arada tutan şeyin ne olduğunu, nasıl meydana geldiğini tüm yönleriyle açıklamak için vardır.

2006 yılında“Türkiye Bilimler Akademisi Üstün Başarılı Seçkin Genç Bilimci Ödülü”nü, 2007 yılında, “TÜBA Bilim Teşvik Ödülü”nü kazanan, halen Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nde öğretim üyesi olan ve aynı zamanda da Genel Sosyoloji ve Metodoloji Anabilim Dalı Başkanlığı’nı yürüten Prof. Dr. İbrahim Kaya’nın kaleme aldığı, Say Yayınları etiketiyle yayımlanan, “Anonimden Şiddet Kültürüne, Modernleşmeden Toplumsal Cinsiyete, Sosyoloji Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey” alt başlıklı “Sosyoloji 101”, insanın yaşadığı çevrede olup biten hakkında fikir sahibi olmasını, kendisinin de bir parçası olduğu toplumsal yapının genel hatlarıyla nasıl işlediğini ve genel olarak da bütün bu yığınları meydana getiren meselelere farklı bir gözle bakmasını sağlayan, sosyolojinin temellerini bir araya getiren bir kitap.

Toplam altı bölümden oluşan “Sosyoloji 101”in ilk bölümü, sosyolojinin temelleri hakkında kapsamlı bilgiler veren başlıklar altında toplanan sorulardan oluşuyor. Sosyolojinin ne olduğu, aydınlanma döneminin sosyolojideki etkisi, Auguste Comte, Emile Durkheim, Karl Marx, Max Weber gibi sosyolojinin öncülerinin fikirlerine yer verilirken, sosyolojide yer alan ana kuramlarla ilgili temel bilgilere yer veriliyor. İkinci bölümde sosyolojinin, metodoloji ve ana kavramlar arasındaki ilişkisinde değiniliyor ve araştırma yöntemleri, toplum, kültür, “sosyal aktör” kavramı, toplumsal değişim, sosyalleşme ve bu eylemin rol ve statüsü üzerinde duruluyor. Devamında kontrol biçiminin sosyal bir zeminde şekillenişi, ceza ve ödül yöntemiyle birlikte oluşan yaptırımlar, suç, sosyal problemler, yaşlılık ve şiddet kültürü ele alınıyor. Sosyal eşitsizliğin yarattığı tabakalaşma ve sınıf meselesinin tartışıldığı dördüncü bölümde, bu iki kavram nedeniyle ortaya çıkan toplumsal eşitsizlik, sosyal hareketlilik, tüketim toplumu ve toplumsal cinsiyet konular inceleniyor. Beşinci bölümde başta aile, eğitim, din, siyaset, ekonomi, sağlık ve medya olmak üzere toplumsal kurumlar hakkında detaylı bir analiz yapılıyor. Son bölümdeyse modernleşme ve küreselleşme birlikte yeni bir dinamizm etkisi altına giren günümüz sosyolojisi mercek altına alınıyor.

Toplumsal meselelerden yola çıkarak üzerinde yaşadığımız dünya üzerine bizleri düşünmeye sevk eden “Sosyoloji 101”, aynı zamanda içinde yaşadığımız toplum özelinde, toplumu ilgilendiren, yapılandıran ne varsa bunların bir şeceresini çıkararak bireyden topluma uzanan yolda önümüze çıkan tabelaları daha rahat kavramanın yollarını gösteriyor.

Yorum yapın