Masthead header

Murat Menteş’in yarattığı evreni tanımak için bir fırsat: “Antika Titanik” | Onur Uludoğan

FavoriteLoadingOkuma listeme ekle

I

Anlatım biçimlerini ve kitaplarının içeriklerini beraber düşündüğümüzde yazarları iki grup içinde değerlendirebiliriz:

Birinci gruptaki yazarlar her kitabında çeşitli anlatım biçimleri kullanarak birbirinden oldukça farklı eserlere imza atarlar. Örneğin 2017 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Kazuo Ishiguro, bu tür yazarlardandır. Günden Kalanlar’ı, Avunamayanlar’ı Beni Asla Bırakma’yı veya Gömülü Dev’i yan yana koyduğumuzda her biri sanki başka bir yazarın elinden çıkmış gibidir.

Orhan Pamuk da bu tür yazarlardandır. İlk kitabı Cevdet Bey ve Oğulları geleneksel kalıplar içinde değerlendirilebilecek bir eserken, ilerleyen yıllarda yazdığı Sessiz Ev, Beyaz Kale, Kara Kitap, Yeni Hayat ve Benim Adım Kırmızı, biçim ve içerik olarak bambaşka eserlerdir.

Bu grupta yer alan yazarların kitaplarını, bütün olarak detaylı bir şekilde değerlendirerek ve analiz ederek ortak noktaları ve yazarın imzası olarak adlandırabileceğimiz detayları görünür kılabiliriz.

İkinci gruba ise biçim ve içerik olarak birbirine benzer kitaplara imza atan yazarları dâhil edebiliriz. 2017 Nobel Edebiyat Ödülü adayları arasında olduğu söylenen Haruki Murakami bu gruptaki yazarlardandır örneğin. Milan Kundera, Thomas Bernhard veya Yaşar Kemal de bu tür yazarlardandır.

İlk gruptaki yazarların herhangi bir kitabına üstünkörü baktığımızda yazarını tahmin etmekte zorlanabiliriz. Bununla beraber ikinci gruptaki yazarlara ait bir kitabın ilk sayfalarını okumak bile onları ayırt etmemize imkân sağlayan detayları yakalamamıza yeter.

Nisan 2018’de dördüncü romanı yayımlanan Murat Menteş’i de ikinci gruptaki yazarlar içinde sayabiliriz.

II

2005’te yayımlanan Dublörün Dilemması’nı okuduğumda kitabın o zamana kadar okuduğum hiçbir kitaba benzemediğini düşünmüştüm. “Pulp” diye niteleyebileceğimiz bir üslupla yazılmış ancak yaptığı farklı göndermelerle daha derinlikli bir tarafı olduğunu da hissettiren kolay okunur ve yazarının sonraki kitaplarını merak ettiren bir yapıttı.

2009’da yayımlanan Korkma Ben Varım’da artık tanışma bitmiş, Murat Menteş’in dünyasına iyice ısınmıştık. 2013’te yayımlanan Ruhi Mücerret ise büyük bir reklam kampanyası ve yayınevi değişikliğiyle birlikte bizlere sunulmuş ve o yılın en çok satan kitaplarından birisi olmuştu. Ruhi Mücerret de Dublörün Dilemması ve Korkma Ben Varım ile biçim-içerik açısından uyumlu bir kitaptı.

Yukarıda adlarını saydığım kitaplarda Menteş bizleri, Nuh Tufan, İbrahim Kurban, Habip Hobo, Ferruh Ferman, Fu, Şebnem Şibumi, Müntekim Gıcırbey, Hayati Tehlike, Avni Vav, Ruhi Mücerret, Nazlı Hilal, Civan Kazanova gibi karakterlerle tanıştırmış, onların yaşadıkları maceraları yüzümüzde gülümseme eşliğinde okumamızı sağlamıştı.

Antika Titanik’te ise, Refik Risk, Şifa Şavk, Marco Montes, Varda Rowa, Igor Jaguar, Dr. Akula, Apo Calypso, Jojo Jaguar, Owen Wow başta olmak üzere onlarca yeni karakterle daha tanıştırıyor.

Antika Titanik’in, Menteş’in diğer kitaplarıyla biçimsel uyumu roman kahramanlarının isimleriyle sınırlı değil.

Antika Titanik, yazarın diğer kitaplarında olduğu gibi, kitabın kahramanlarının söz alarak yaşananları kendi pencerelerinden anlattıkları bölümler halinde yazılmış. Marco Montes, Refik Risk ve Şifa Şavk kitabın anlatıcıları. Kitabın her bir bölümü, yazarın diğer kitaplarındaki gibi birkaç sayfa uzunluğundaki alt bölümlere ayrılmış ve çoğu bölüm, o bölümün içeriğiyle uyumlu alıntılarla başlıyor.

Kitap boyunca karakterler her fırsatta afili sözler söyleyerek okuru avucunun içinde tutmaya çalışıyor. Şiddetin estetiği denilen bir şey varsa o da kitabın sayfalarında bol bol bulunuyor.

III

Antika Titanik’te 2019’da geçen bir macerayı okuyoruz. Milyarder iş adamı Igor Jaguar’ın inşa ettirdiği Yeni Titanik, 1912’de buzdağına çarparak 1500’e yakın insanın ölümüne neden olan Titanic’in başaramadığını gerçekleştirip İngiltere’den ABD’ye ulaşmayı hedefliyor.

Yukarıda adını saydığım karakterlerin yolu da bir şekilde bu dev transatlantiğin içinde kesişecektir. Marco Montes, Şifa Şavk ve Refik Risk kitabın üç ana kahramanını oluşturur. Hafızasını tamamen kaybetmiş bir şekilde Titanik’te uyanan Marco Montes, bir yandan geçmişini hatırlamaya çalışır bir yandan da etrafında olan bitenleri çözmeye çabalar. Bu eğlenceli romanı okurken, yazar tarafından sunulmuş parçaları birleştirmeye çalışırız.

IV

Antika Titanik, kendi kulvarı içinde başarılı bir roman. Kısa cümleler, kısa bölümler, devamlı yüksek tutulan tansiyon, aforizma niteliği taşıyan ifadeler, Menteş’in diğer kitaplarına ve Afili Filintalar tayfasına yapılan göndermeler sayesinde eğlenceli bir okuma vaat eden bir kitap. Bu yönüyle dikkatleri dağınık günümüz okurunun taleplerini karşılayan bir yapısı var.

Murat Menteş’in yarattığı evreni benzer karakterlerle bezemesi, üç aşağı beş yukarı aynı anlatım biçimini kullanması, Menteş’in güçlü tarafı olarak nitelenebileceği gibi benim de içinde bulunduğum bir başka kesim tarafından yazarın zayıf noktası olarak da adlandırılabilir. Bu noktadan baktığımızda yazara, “hep aynı kitabı yazıyor” eleştirisini getirebiliriz.

Antika Titanik’in bir diğer eleştirilebilecek noktası da, Menteş’in alametifarikası olarak kabul edebileceğimiz aforizma niteliğindeki sözlerin kullanımı.

Antika Titanik’teki tüm karakterler hazır cevap birer aforizmacı. Kitabın tesadüfen açacağınız herhangi bir sayfasında birden fazla özlü söz bulabilirsiniz. Bu tutum kitabı okurken yazarın zekâsına hayran olmamızı sağlıyor. Bununla beraber bu kadar özlü sözün aralıksız kullanımı, her bir cümlenin diğerinin üzerini örtmesine neden oluyor. Kitabı bitirdiğinizde okuduğunuz yüzlerce özlü söz birbirinden ayırt edilemeyen bir karmaşanın içinde kalıyorlar.

Yazıyı toparlayacak olursam.

Antika Titanik, okurlarının beklentilerini çözmüş ve anlatı evreni içinde tutarlı kitaplar kaleme alan bir yazardan gelen nitelikli bir roman.

Kitabın kapağında “Dublörün Dilemması’nın yazarından” ibaresi yer alıyor. Bu tercih, Murat Menteş’in en bilinen kitabının Dublörün Dilemması olduğunu düşündürüyor. Kanımca, Dublörün Dilemması, Murat Menteş’in en bilinen kitabı olmasının yanında en iyi romanıdır. İkinci sıraya Ruhi Mücerret’i, sonrasına ise Korkma Ben Varım’ı ekleyebilirim.

Bu sıralamada sona ise Antika Titanik kalıyor.

Onur Uludoğan – edebiyathaber.net (18 Ekim 2018)

Bunlar da ilginizi çekebilir:

  • Levent Karataş - 18/10/2018 - 22:38

    UNESCO-DÜNYA ŞİİR FESTİVALİ (WFP)
    UNESCO-KAPİTAL YAZARLAR VAKFI (WCF)
    3. ULUSLARARASI FEMİNİSTANBUL KADIN ŞİİRİ FESTİVALİ

    Bu yıl 3. kez düzenlenecek olan Uluslararası FeminİSTANBUL Kadın Şiiri Festivali 1-3 Kasım 2018 tarihleri arasında, UNESCO’ya bağlı Dünya Şiir Festivali (WFP), Kapital Yazarlar Vakfı (WCF) ve Kartal Belediyesi’nin katkılarıyla gerçekleşecek. Festivalin açılış seremonisi 1 Kasım 2018’de Kartal Hasan Ali Yücel Kültür Merkezi’nde yapılacak. Bu yıl sloganımız: “Birlikte çeşitlilik!” Bu yıl festivalin onur ödülü Zeynep Akatlı Altıok’a verilecek. Festivalin yabancı şair konukları Asma Mohammad Alhaj (Filistin/Ürdün), Dimana Ivanova (Bulgaristan), Dorit Weisman (İsrail), Hajer Smadah (Tunus), Malak Sahioni Soufi (Suriye/İngiltere), Nancy Paul (Hindistan), Safeta Osmičić (Bosna Hersek/Hollanda), Valentin Busuioc (Romanya), Valentin Iacob (Romanya). Festivalin Türk şair konukları Ali Günvar, Ali Rıza Gelirli, Ayten Mutlu, Bedros Dağlıyan, Cem Yavuz, Dilek Değerli, Dilruba Erenler, Emel Koşar, Ertuğrul Özüaydın, Halil İbrahim Özcan, Hilal Karahan, Hilmi Haşal, Hüseyin Peker, Levent Karataş, Mine Ömer, Muhsine Arda, Muzaffer Özdemir, Nevin Koçoğlu, Niyazi Yaşar, Nursel Aras, Okan Yılmaz, Oktay Taftalı, Sema Güler, Süreyya Akçay, Tarık Günersel, Volkan Hacıoğlu, W. B. Bayrıl, Zeynep Ezmen. İstanbul şiire doyacak. Tüm şiir dostları davetlidir.

    This year, 2018, is the 3rd year of International Feminİstanbul Women Poetry Festival which will be arranged by UNESCO-World Festival of Poetry (WFP), UNESCO-Writers Capital Foundation (WCF) and Kartal Municipality at 1-3 November 2018. Festival opening ceremony will be at 1st of November, at Kartal Hasan Ali Yücel Culture Centre. This year our slogan is “Diversity together!!!” This year festival honorary reward will be given to Zeynep Akatlı Altıok. This year our foreign poet guests are Asma Mohammad Alhaj (Palestin/Jordan), Dimana Ivanova (Bulgaria), Dorit Weisman (İsrael), Hajer Smadah (Tunus), Malak Sahioni Soufi (Syria/England), Nancy Paul (India), Safeta Osmičić (Bosnia and Herzegovina/Netherlands), Valentin Busuioc (Romania), Valentin Iacob (Romania). Our Turkish poet guests are Ali Günvar, Ali Rıza Gelirli, Ayten Mutlu, Bedros Dağlıyan, Cem Yavuz, Dilek Değerli, Dilruba Erenler, Emel Koşar, Ertuğrul Özüaydın, Halil İbrahim Özcan, Hilal Karahan, Hilmi Haşal, Hüseyin Peker, Levent Karataş, Mine Ömer, Muhsine Arda, Muzaffer Özdemir, Nevin Koçoğlu, Niyazi Yaşar, Nursel Aras, Okan Yılmaz, Oktay Taftalı, Sema Güler, Süreyya Akçay, Tarık Günersel, Volkan Hacıoğlu, W. B. Bayrıl, Zeynep Ezmen. İstanbul will be full of poetry. All poetry friends are invited.

    BİRLİKTE ÇEŞİTLİLİK

    Dünyanın farklı ülkelerinde farklı kadınlık sorunlarıyla karşılaşıyoruz. Biz kadınlar değişiğiz, farklıyız, çeşitliyiz. Ama temelde hepimiz dünyanın ve insanlığın üretenleriyiz. İnsanlık varsa bizim sayemizde var. Biz kadınların ortak mirası ve ortak özelliği bu çeşitliliktir. Çeşitliliklerimizi kucaklıyoruz. Kadın olmayı kutluyoruz ve bir armağan olarak kabul ediyoruz. İşte bu kutlama için buluşuyoruz. Dünyanın neresinde olursak olalım hep birlikte olmak ümidiyle…

    DIVERSITY TOGETHER

    We face to different problems of womanhood in different countries. We, the women, are different, dissimilar, diverse. But basically we all are the producers of mankind. If there is humanity, it appears owing to us. Common heritage and common feature of women are this variety. We embrace our diversity. We celebrate being a woman and accept as a gift. Here we meet for this celebration. Wherever we are in the world, hoping to be together…

    FESTİVAL PROGRAMI

    1 KASIM 2018 PERŞEMBE

    Şairler Okulda
    Öğrencilerle Şiir Atölye Etkinliği
    Saat: 10.00 – 12.00
    Yer: Türk Kızılayı Kartal Anadolu Lisesi

    Festival Açılış Seremonisi & Ödül Töreni
    Kokteyl & Hasat Sanat Atölyesi Karikatür-Fotoğraf Sergisi
    Mini Konser: TRİO
    Protokol Konuşmaları
    Şairler ve Öğrencilerden Şiir Dinletisi
    Mini Akordeon Konseri: Dr. Tezernur Gücükoğlu
    Mini Yan Flüt – Saz Konseri: Kader & Yılmaz Kalkan
    AGON Dans ve Bale Gösterisi
    Moderatörler: Tuba Emlek & Hilal Karahan
    Saat: 16.00 – 20.00
    Yer: Hasan Ali Yücel Kültür Merkezi
    Adres: Hürriyet Cad. No: 56, Kartal

    2 KASIM 2018 CUMA

    Şairler Okulda
    Öğrencilerle Şiir Atölye Etkinliği
    Saat: 10.00 – 12.00
    Yer: Yakacık Fen Bilimleri Koleji

    NEYYA Nükhet Eren Yaratıcı Atölyesi ile
    Türk ve Yabancı Şairlerden Şiir Dinletisi
    Mini Gitar Konseri: Ozan Turhal
    “Narda Şiir Harda Dans” Şiir Tiyatrosu
    Moderatörler: Aysel Hoşgit & Hilal Karahan
    Saat: 19.00 – 21.00
    Yer: Koşuyolu Mahalle Evi
    Adres: Koşuyolu Cad. No: 130, Kadıköy

    3 KASIM 2018 CUMARTESİ

    Türk ve Yabancı Şairlerden Şiir Dinletisi
    Mini Saz Konseri: Muzaffer Özdemir
    Saat: 14.00 – 17.00
    Moderatörler: Emel Koşar & Hilal Karahan
    Yer: Bostancı Hatay Restoran
    Adres: Bağdat Cad. No: 526, Kadıköy

    FESTIVAL PROGRAM

    1 NOVEMBER 2018 THURSDAY

    Poets are at school
    Poetry workshop activity with students
    Time: 10.00 – 12.00
    Place: Türk Kızılayı Kartal Anatolian High School

    Festival Açılış Seremonisi & Ödül Töreni
    Cocktail & Hasat Art Workshop Cartoon – Photography Exhibition
    Mini Concert: TRİO
    Protocol Speech
    Poetry Recitation From Poets and Students
    Mini Accordion Concert: Dr. Tezernur Gücükoğlu
    Mini Transverse Flute – Saz Concert: Kader & Yılmaz Kalkan
    AGON Dance and Ballet Show
    Moderators: Tuba Emlek & Hilal Karahan
    Time: 16.00 – 20.00
    Place: Hasan Ali Yücel Culture Centre
    Adress: Hürriyet St. No: 56, Kartal

    2 NOVEMBER 2018 FRIDAY

    Poets are at school
    Poetry workshop activity with students
    Time: 10.00 – 12.00
    Place: Yakacık Fen Bilimleri College

    Poetry Recitation From Turkish and Foreign Poets
    with NEYYA Nükhet Eren Creative Workshop
    Mini Guitar Concert: Ozan Turhal
    “Narda Şiir Harda Dans” Poetry Theatre
    Moderators: Aysel Hoşgit & Hilal Karahan
    Time: 19.00 – 21.00
    Place: Koşuyolu Neighborhood House
    Adress: Koşuyolu St. No: 130, Kadıköy

    3 NOVEMBER 2018 SATURDAY

    Poetry Recitation From Turkish and Foreign Poets
    Mini Saz Concert: Muzaffer Özdemir
    Moderators: Emel Koşar & Hilal Karahan
    Time: 14.00 – 17.00
    Place: Bostancı Hatay Restoran
    Adress: Bağdat St. No: 526, Kadıköycevaplakapat

E-posta adresiniz yayınlanmaz ve paylaşılmaz. Gerekli alanlar yıldız ile gösterilmiştir *

*

*

Ç o k   O k u n a n l a r
O k u m a   L i s t e n i z